فهرست مطالب
خونریزی دستگاه گوارش به معنی خونریزی در بخشهای مختلف سیستم گوارشی است و میتوان آن را نشانهای از اختلال در دستگاه گوارش در نظر گرفت. در بیشتر مواقع این عارضه با مشاهده خون در مدفوع یا استفراغ مشخص میشود، اما همیشه این خون قابل تشخیص نیست. شدت خونریزی متفاوت است و میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. در این مقاله از دکترتو با ما همراه باشید تا به صورت کامل با تمامی نشانههای خونریزی دستگاه گوارش و علل شایع آن آشنا شویم.
انواع خونریزی گوارشی بر اساس محل آن
خونریزی دستگاه گوارش یکی از بیماریهای دستگاه گوارش است و ممکن است در بخشهای مختلف سیستم گوارشی رخ دهد. به این ترتیب آن را بر اساس محل خونریزی، دستهبندی میکنند. خونریزی در سیستم گوارشی معمولا به دو دسته تقسیم میشود: خونریزی دستگاه گوارش فوقانی و تحتانی.
دستگاه گوارش فوقانی شامل مری، معده و بخشی از روده کوچک است؛ دستگاه گوارش تحتانی هم شامل بقیه روده کوچک، روده بزرگ، رکتوم و مقعد میشود. علائم و تظاهرات بیماری بر اساس محل خونریزی و میزان آن متفاوت است. بهعنوانمثال، مدفوع سیاه و قیری (ملنا) معمولاً نشاندهنده خونریزی دستگاه گوارش فوقانی است، در حالی که خون قرمز روشن بیشتر به خونریزی دستگاه گوارش تحتانی اشاره دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت msdmanuals
Gastrointestinal (GI) bleeding can originate anywhere in the GI tract from the mouth to the anus, and it can be overt or occult. The manifestations depend on the location and rate of bleeding.
ترجمه فارسی:
خونریزی دستگاه گوارش میتواند از هر جایی از دستگاه گوارش؛ از دهان تا مقعد منشا بگیرد و ممکن است پنهان یا آشکار باشد. تظاهرات بیماری به محل و میزان خونریزی بستگی دارد.
علائم خونریزی دستگاه گوارش چیست؟
خونریزی گوارشی علائم مختلفی ایجاد میکند. این نشانهها به دو دسته علائم آشکار و علائم مخفی خونریزی سیستم گوارشی تقسیمبندی میشوند. علائم آشکار خونریزی دستگاه گوارش عبارت است از:
- استفراغ خونی که ممکن است قرمز یا قهوهای تیره باشد
- استفراغی که شبیه دانههای قهوه است
- مدفوع سیاه و قیری
- خونریزی مقعد؛ خونریزی همراه با مدفوع
- خون روی دستمال توالت
- مدفوع قرمز و خونی
نشانههای خونریزی مخفی دستگاه گوارش هم شامل موارد زیر میشود:
- سرگیجه
- مشکل در تنفس
- غش
- درد قفسه سینه
- درد شکم
- علائم شوک
- کاهش وزن
- گرفتگی عضلات شکم
- تب
- کمآبی بدن
- فشار خون پایین
بسته به علت خونریزی دستگاه گوارش، ممکن است علائم دیگری نیز وجود داشته باشد؛ مانند زردی پوست به دلیل آسیب کبدی. خونریزی دستگاه گوارش در بیماران مبتلا به بیماری کبدی زمینهای میتواند باعث انسفالوپاتی پورتوسیستمیک یا سندرم هپاتورنال (نارسایی کلیه) شود.
برخی از افراد که خونریزی در دستگاه گوارش به طور ناگهانی در آنها شروع شده و به سرعت بدتر میشود، ممکن است دچار شوک شوند. در این شرایط علائم شوک عبارتاند از:
- ضعف یا خستگی
- سرگیجه و غش
- پوست سرد، مرطوب و رنگپریده
- حالت تهوع و استفراغ
- ادرار نکردن
- رنگ خاکستری یا مایل به آبی لبها یا ناخنهای دست
- تغییر در وضعیت ذهنی یا رفتاری، مانند اضطراب یا آشفتگی
- بیهوشی
- نبض یا تنفس سریع
- بزرگ شدن مردمک چشم
فکر میکنی علائم خونریزی دستگاه گوارش داری؟
تا دیر نشده از متخصص نوبت بگیر.
علت شایع خونریزی دستگاه گوارش
علل خونریزی دستگاه گوارش بسته به محل خونریزی میتواند متفاوت باشد. برخی از شایعترین علل خونریزیهای گوارشی شامل موارد زیر میشود:
- زخمهای گوارشی
- واریس مری
- گاستریت
- دیورتیکولوز
- بواسیر
- سرطان کولورکتال
- تومورهای خوش خیم یا پولیپها
- آنژیودیسپلازی، وضعیتی که در آن رگهای خونی در دستگاه گوارش غیرطبیعی یا بزرگ میشوند.
- بیماری التهابی روده
- آسیبهای فیزیکی یا جراحی دستگاه گوارش
| نوع بیماری / علت خونریزیدهنده | منطقهٔ خونریزی در دستگاه گوارش |
|---|---|
| زخم مری | دستگاه گوارش فوقانی (مری) |
| واریس مری | دستگاه گوارش فوقانی (مری) |
| ازوفاژیت (التهاب مری) | دستگاه گوارش فوقانی |
| زخم معده | دستگاه گوارش فوقانی (معده) |
| گاستریت | دستگاه گوارش فوقانی (معده) |
| زخم اثنیعشر | دستگاه گوارش فوقانی (دوازدهه) |
| سندرم مالوری–ویس | دستگاه گوارش فوقانی (محل اتصال مری به معده) |
| تومورهای مری یا معده | دستگاه گوارش فوقانی |
| آنژیودیسپلازی روده باریک | میانی / تحتانی |
| بیماری کرون | روده باریک و روده بزرگ |
| دیورتیکولوز | دستگاه گوارش تحتانی (روده بزرگ) |
| کولیت اولسراتیو | دستگاه گوارش تحتانی (کولون و رکتوم) |
| کولیت ایسکمیک | دستگاه گوارش تحتانی |
| پولیپهای کولون | دستگاه گوارش تحتانی |
| سرطان کولورکتال | دستگاه گوارش تحتانی |
| هموروئید (بواسیر) | رکتوم و مقعد |
| شقاق مقعد | مقعد |
| پروکتیت (التهاب رکتوم) | رکتوم |
1. زخم معده و اثنی عشر
شایعترین دلیل خونریزی دستگاه گوارش، زخمهای گوارشی، خصوصا زخم معده یا زخم اثنیعشر است. این شایعترین علت خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی است. زخمهای گوارشی، زخمهای بازی هستند که در پوشش داخلی معده و قسمت فوقانی روده کوچک ایجاد میشوند. اسید معده، چه از طریق باکتریها و چه از طریق مصرف داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا آسپرین، به پوشش داخلی معده آسیب میرساند و باعث ایجاد زخم میشود.
2. واریس های مری
یکی دیگر از مشکلاتی که میتواند باعث خونریزی در دستگاه گوارش شود، واریس مری است. واریسها، رگهای بزرگ شده در مری یا معده هستند که در صورت پارگی، باعث خونریزی میشوند. در بیشتر موارد واریسهای مری در اثر سیروز ایجاد میشوند.
4.7 (2060 نظر)4.6 (1624 نظر)4.9 (973 نظر)4.2 (1089 نظر)4.8 (898 نظر)4.5 (927 نظر)3. پولیپ ها و تومورها
یک علت مهم و قابل توجه خونریزی دستگاه گوارش، پولیپها مانند پولیپ روده یا تومورهایی است که در قسمتهای مختلف دستگاه گوارش ایجاد میشوند. بهعنوانمثال دیورتیکولوز یکی از این شرایط است که در آن یکسری کیسههای کوچک ملتهب در روده بزرگ ایجاد میشود. تومورهای خوش خیم یا تومورهای سرطانی در مری و معده هم پوشش دستگاه گوارش را تضعیف کرده و باعث خونریزی گوارشی میشوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت mayoclinic
Noncancerous or cancerous tumors of the esophagus, stomach, colon or rectum can weaken the lining of the digestive tract and cause bleeding.
ترجمه فارسی:
تومورهای سرطانی و غیرسرطانی در مری، معده، روده بزرگ یا رکتوم میتوانند پوشش دستگاه گوارش را تضعیف کرده و باعث خونریزی شوند.
4. بیماری های التهابی روده
بیماری التهابی روده، از جمله بیماری کرون و کولیت اولسراتیو، میتواند باعث التهاب و زخم در دستگاه گوارش شود. در برخی از بیماران، شدید شدن علائم بیماری التهابی روده، خونریزی در دستگاه گوارش است.
5. آسیب های فیزیکی و جراحی ها
آسیبهای فیزیکی به مجاری دستگاه گوارش یا جراحی قسمتهای مختلف دستگاه گوارشی از جمله روده یا معده، از دیگر دلایل خونریزی گوارشی است. مصرف مداوم برخی از داروها مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی نیز به دلیل آسیبی که به دیواره دستگاه گوارش وارد میکند، میتواند باعث خونریزی شود.
خونریزی گوارشی چه زمانی اورژانسی است؟
به صورت کلی خونریزی دستگاه گوارش شرایطی است که حتما به پیگیری پزشکی نیاز دارد. با این حال در برخی از بیماران علائم اورژانسی مشاهده میشود که در صورت وجود آنها باید سریعا به پزشک مراجعه کرد. این علائم عبارتاند از:
- تنگی نفس و نبض سریع
- بزرگ شدن مردمک چشم
- استفراغ خونی
- بیهوشی یا غش
- افت شدید فشار خون
تشخیص خونریزی دستگاه گوارش
بعد از شرح حال گرفتن از بیمار و معاینه فیزیکی، آزمایشهای زیر برای تعیین منبع و علت اصلی خونریزی دستگاه گوارش انجام میشود:
- آندوسکوپی و کولونوسکوپی
- آنژیوگرافی (عکسبرداری با اشعه ایکس با ماده حاجب برای مشاهده رگهای خونی)
- سونوگرافی
- سیتیاسکن
- امآرآی
- آزمایش خون از جمله CBC، آزمایشهای انعقادی خون، بررسی سطح هموگلوبین و بررسی سطح الکترولیتها
- آزمایش خون مخفی مدفوع
درمان خونریزی دستگاه گوارش
روشهای متعددی برای درمان خونریزی دستگاه گوارش وجود دارد. اولین گزینه برای درمان، متوقف کردن خونریزی است.
در این مرحله میتوان از رویکردهای مختلفی برای متوقف کردن خونریزی استفاده کرد. بهعنوانمثال، ممکن است پزشک ذرات کوچک یا کویلهای سیمی را در شریان قرار دهد تا شریان را مسدود کند. گزینه دیگر، تجویز داروهایی است که باعث میشوند شریانها مستقیما به رگ خونریزی دهنده منقبض شوند تا خونریزی متوقف شود.
یکسری از داروها میتوانند برخی از خونریزیها، از جمله خونریزیهای ناشی از زخم معده، بواسیر یا رفلاکس معده به مری را درمان کنند. نکته مهم این که در بیشتر موارد پزشکان، درمان های خونریزی در دستگاه گوارش را در طول آندوسکوپی یا کولونوسکوپی انجام میدهند. این درمانها شامل موارد زیر میشود:
- برداشتن تودههای غیرطبیعی مانند پولیپهای روده بزرگ
- مسدود کردن رگهای خونی غیرطبیعی با یک گیره یا باند کوچک
- استفاده از سطوح پایین لیزر یا گاز گرم یا سرد برای از بین بردن بافتی که باعث خونریزی میشود.
در مواردی که خونریزی شدید و مزمن است، ممکن است به جراحی اورژانسی نیاز باشد. یکی از روشهای جراحی برای درمان خونریزیهای گوارشی، لاپاراسکوپی است.
دنبال بهترین راه درمان خونریزی دستگاه گوارش هستی؟ مشاوره بگیر.
پیشگیری از خونریزی دستگاه گوارش
برای اکثر بیماران این امکان وجود دارد تا با رعایت برخی موارد، خصوصا رژیم غذایی، خطر خونریزی گوارشی را کاهش دهند. اقدامات زیر به پیشگیری از خونریزی دستگاه گوارش کمک میکنند:
- مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی را محدود کنید.
- محدود کردن مصرف الکل
- اگر سیگار میکشید، آن را ترک کنید.
- اگر رفلاکس معده دارید، دستورالعملهای پزشکتان را برای درمان دنبال کنید.
- درمان برای کنترل علائم بیماریهای دستگاه گوارش، مانند دیورتیکولیت یا هموروئید
- بررسی عفونتهایی مانند هلیکوباکترپیلوری و درمان آن
- چکاپهای دورهای و منظم در صورت داشتن سابقه زخم معده یا بیماریهای التهابی روده
نتیجه گیری
خونریزی گوارشی نشانه بسیاری از مشکلات پزشکی است و میتواند در قسمتهای مختلف دستگاه گوارش رخ دهد. پزشکان اغلب از آندوسکوپی یا کولونوسکوپی برای تشخیص و درمان خونریزی استفاده میکنند. خونریزی دستگاه گوارش حتی پس از درمان موفقیتآمیز میتواند دوباره عود کند. به همین دلیل است که رعایت دستورالعملهای مراقبتی، حتی اگر علائمی را تجربه نکنید، بسیار مهم و ضروری است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!