فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
تب حصبه یک عفونت خطرناک ناشی از باکتری سالمونلا تیفی است که بیشتر از طریق آب و غذای آلوده منتقل میشود. این بیماری پس از ورود به دستگاه گوارش تکثیر یافته و به جریان خون سرایت میکند. عواملی مانند شهرنشینی، تغییرات اقلیمی و مقاومت دارویی، گسترش و شدت این بیماری را به خصوص در کشورهای در حال توسعه افزایش داده است. حصبه تهدیدی جدی برای سلامت عمومی محسوب میشود و نیاز به تشخیص و درمان سریع توسط متخصص بیماریهای عفونی دارد. در صورت مشاهده علائم مشکوک، مشورت فوری با پزشک ضروری است و از طریق پلتفرمهایی مانند دکترتو میتوان به بهترین متخصصان عفونی دسترسی داشت.
بیماری حصبه (تب تیفوئید) چیست؟
بیماری حصبه یا تب تیفوئید یک عفونت جدی ناشی از باکتری سالمونلا تیفی است که از راه آب و غذای آلوده به بدن انسان منتقل میشود. این بیماری بیشتر در کشورهایی با بهداشت ناکافی و دسترسی محدود به آب سالم شایع است و تب مداوم، بیحالی و مشکلات گوارشی از مهمترین نشانههای آن هستند. تحقیقات سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد هر سال میلیونها نفر در جهان به حصبه مبتلا میشوند و در صورت نبود درمان، میتواند تهدیدکنندهی جان باشد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
Typhoid fever is an infection spread through unclean food or water. It can cause serious problems if not treated. You should have a typhoid vaccination if you’re travelling to an area where there’s a risk of getting it.
ترجمه فارسی:
تب حصبه عفونتی است که از طریق آب یا غذای آلوده منتقل میشود و اگر درماننشود میتواند عوارض جدی ایجاد کند. اگر قصد سفر به مناطقی را دارید که احتمال ابتلا به این بیماری وجود دارد، انجام واکسن حصبه توصیه میشود.
انواع بیماری حصبه کدام است؟
انواع حصبه شامل تب تیفوئید و شبهتیفوئید هستند که تفاوت اصلی آنها در شدت و نوع باکتری عامل بیماری است. تب تیفوئید ناشی از سالمونلا تیفی بوده و معمولا علائم شدیدتر و طولانیتری دارد. در مقابل، شبهتیفوئید بهوسیله گونههای دیگر سالمونلا ایجاد میشود و معمولا خفیفتر است اما همچنان نیاز به درمان دارد. شناخت این انواع برای پزشک مهم است تا داروی مناسب انتخاب شود.
علائم حصبه در زنان و مردان
علائم حصبه در زنان و مردان تفاوت زیادی ندارد اما شدت بیماری میتواند بر اساس سن، وضعیت ایمنی و شرایط عمومی بدن تغییر کند. تب مداوم و طولانی، بیاشتهایی و اختلالات گوارشی شایعترین نشانهها هستند. در برخی افراد سردرد و ضعف عمومی بیشتر دیده میشود، در حالی که برخی دیگر با اسهال یا یبوست درگیر میشوند. شناسایی این علائم به تشخیص سریعتر و درمان مؤثر کمک میکند:
- تب بالا و مداوم
- سردرد و ضعف عمومی
- درد شکم و مشکلات گوارشی
علائم حصبه در بزرگسالان
نشانههای حصبه در بزرگسالان معمولا شدیدتر از کودکان است و در صورت تأخیر در درمان، میتواند به عوارض خطرناک منجر شود. تب بالا و طولانیمدت، بیحالی، تعریق شبانه و مشکلات گوارشی از نشانههای اصلی در این گروه هستند. بزرگسالان همچنین بیشتر در معرض عوارضی مانند خونریزی گوارشی یا سوراخ شدن روده قرار میگیرند. به همین دلیل، تشخیص و درمان سریع اهمیت بالایی دارد. نشانههای رایج در بزرگسالان شامل موارد زیر است:
- تب شدید و مداوم
- بیاشتهایی و کاهش وزن
- درد شکم همراه با اسهال یا یبوست

علائم بیماری حصبه در کودکان
حصبه در کودکان بعد از دوره نهفتگی 7 تا 14 روزه با تب 39 درجه بروز میکند و کمکم تا 40 درجه بالا میرود. این اتفاق معمولا تا 4 هفته روی همین حالت میماند. از علائم حصبه در کودکان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد شکم
- سردرد
- ضعف
- اسهال یا یبوست
- جوشهای برجسته روی سینه و شکم که معمولا از هفته دوم بیماری ظاهر میشوند.

علت بیماری حصبه چیست؟
علت اصلی بیماری حصبه، آلودگی به باکتری سالمونلا تیفی است که از راه آب یا غذای آلوده به مدفوع افراد مبتلا منتقل میشود. شرایط بهداشتی ضعیف، نبود سیستم آب سالم و شستوشوی ناکافی دستها مهمترین عوامل گسترش این بیماری هستند. تماس نزدیک با افراد آلوده یا ناقل نیز خطر ابتلا را افزایش میدهد:
- مصرف آب یا غذای آلوده
- رعایت نکردن بهداشت فردی
- تماس مستقیم با ناقلان بیماری
تشخیص بیماری حصبه چگونه انجام میشود؟
برای تشخیص انواع بیماری حصبه باید آزمایشهای تشخیصی مثل کشت خون، کشت مغز استخوان، کشت ادرار و مدفوع و آزمایش سرمی (ویدال) انجام شود. برای تشخیص قطعی این بیماری عفونی باکتری سالمونلا تیفی با کشت خون یا کشت مغز استخوان جدا میشود. معمولا آزمایش مغز استخوان در مواردی تجویز میشود که نتایج سایر آزمایشها نامشخص باشد چرا که آزمایش زمانبر و دردناکی است.
چه کسانی ناقل تب تیفوئید یا حصبه هستند؟
ناقلان حصبه افرادی هستند که باکتری سالمونلا تیفی در بدن آنها باقی میماند حتی پس از بهبود ظاهری. این افراد معمولا بدون علائم واضح هستند اما میتوانند از طریق مدفوع یا ادرار، بیماری را به دیگران منتقل کنند. ناقلان مزمن نقش مهمی در شیوع حصبه دارند و شناسایی و درمان آنها از دیدگاه بهداشت عمومی بسیار مهم است:
- بیمارانی که پس از درمان کامل، هنوز باکتری در بدنشان فعال است
- افراد با مشکلات صفراوی یا سنگ کیسه صفرا
- کسانی که در مناطق پرخطر زندگی یا کار میکنند
درمان بیماری حصبه یا تب تیفوئید
درمان حصبه معمولا با استفاده از آنتیبیوتیکها و مراقبت حمایتی انجام میشود. هدف اصلی درمان، از بین بردن باکتری سالمونلا تیفی و پیشگیری از عوارض خطرناک است. بستری شدن در بیمارستان در موارد شدید یا وجود عوارض توصیه میشود. درمان سریع میتواند طول بیماری را بهطور چشمگیری کاهش دهد:
- مصرف آنتیبیوتیک تجویزشده توسط پزشک
- استراحت و نوشیدن مایعات کافی
- کنترل تب و تغذیه مناسب

بهترین قرص برای حصبه
قرصهای آنتیبیوتیک، انتخاب اصلی در درمان حصبه هستند. داروهایی مانند سیپروفلوکساسین و آزیترومایسین بهطور رایج تجویز میشوند اما نوع دارو بسته به مقاومت باکتری و شرایط بیمار تغییر میکند. در برخی موارد، پزشک از تزریق آنتیبیوتیک استفاده میکند. خوددرمانی با آنتیبیوتیک خطرناک است و حتما باید تحت نظر پزشک انجام شود.
بهترین رژیم غذایی برای حصبه
رژیم غذایی در زمان حصبه باید سبک، مقوی و هضمپذیر باشد تا بدن انرژی کافی برای مقابله با بیماری داشتهباشد. پرهیز از غذاهای چرب، پرادویه و سختهضم ضروری است. مصرف آب سالم و مایعات شفاف اهمیت ویژهای دارد. غذاهای نرم و پخته مانند سوپ، برنج ساده و میوههای پورهشده توصیه میشوند:
- مایعات فراوان (آب سالم، آبمیوه طبیعی، سوپ رقیق)
- غذاهای سبک و نرم مثل برنج، نان تست و پوره سیبزمینی
- پرهیز از غذاهای خیابانی، پرچرب یا ادویهدار
درمان بیماری حصبه با داروی گیاهی
داروهای گیاهی نمیتوانند جایگزین درمان دارویی شوند اما بهعنوان مکمل در بهبود علائم و تقویت سیستم ایمنی کاربرد دارند. گیاهانی مانند زردچوبه، زنجبیل و سیر دارای خواص ضدالتهابی و ضدباکتری هستند و در طب سنتی برای حمایت از بدن در برابر عفونتها توصیه شدهاند. نوشیدن دمنوشهای ملایم مانند بابونه نیز میتواند به کاهش تب و بهبود گوارش کمک کند. با این حال، استفاده از این روشها باید زیر نظر پزشک باشد و هرگز جایگزین آنتیبیوتیک نشود.
طب سنتی در کنار علم پزشکی جدید دستورات درمانی برای مقابله با این بیماری عفونی دارد:
- مصرف ترکیب سرکه سیب و عسل با آب قبل از وعده غذایی به مدت 7 روز
- مصرف 2 حبه سیر با معده خالی (برای کودکان و زنان باردار ممنوع است)
- روزی 3 وعده چای زنجبیل تا زمان بهبود
- مصرف دمنوش جوانه میخک برای یک هفته
- مصرف ترکیب 2 عدد موز لهشده با نصف لیوان ماست و یک قاشق چایخوری عسل تا زمان بهبود
- 2 بار در روز بهمدت 2 هفته یک لیوان دوغ را با 2 قاشق چایخوری آب گشنیز تازه ترکیب کرده و میل کنید (مصرف محصولات لبنی برای افرادی که اسهال دارند ممنوع است)
- برای پایینآوردن دمای بدن یک موز را با یک لیوان دوغ ترکیب کرده و دو بار در روز میل کنید
- مصرف غذاهای فیبردار در صورت یبوست
عوارض بیماری حصبه چیست؟
این بیماری عفونی و گوارشی باعث ایجاد تب دائمی شده و عوارض جدی و خطرناکی دارد. بیشترین میزان تلفات در کودکان زیر 4 سال مشاهده میشود و 2 تا 5 درصد افراد بعد از بهبود همچنان ناقل هستند. از عوارض این بیماری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برادیکاردی
- درد و مشکلات گوارشی جدی
- مشکلات پوستی
- اختلال مغزی
- ذاتالریه یا انواع پنومونی
آیا بیماری حصبه خطرناک است؟
حصبه یک بیماری جدی است و در صورتی که درمان نشود میتواند عوارض خطرناکی مانند خونریزی روده، سوراخ شدن روده یا عفونتهای ثانویه ایجاد کند. به خصوص افراد سالمند، کودکان و کسانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. تشخیص بهموقع و درمان سریع، میزان مرگومیر را بهشدت کاهش میدهد. در جهان سالانه هزاران نفر به علت عوارض حصبه جان خود را از دست میدهند.
پیشگیری از بیماری حصبه ممکن است؟
برای پیشگیری از این بیماری از واکسن حصبه استفاده میشود که از نوزاد 6 ماهه تا بزرگسالان 45 تا 65 ساله آن را تزریق میکنند. برای پیشگیری از ابتلا به این باکتری در مواقع سفر به مناطق محروم این دستورالعملها را رعایت کنید:
- مطمئن شوید که غذا کاملا پخته و داغ سرو شود.
- مصرف لبنیات خام ممنوع است. فقط شیر پاستوریزه یا جوشیده مصرف کنید.
- اگر از سلامت آب آشامیدنی مطمئن نیستید، آن را بجوشانید، یا اینکه از یک گندزدای مناسب استفاده کنید.
- دستها را به صورت مرتب و کاملا با صابون و مایع بشویید، بهخصوص بعد دستشویی و اگر به حیوانات خانگی یا حیوانات مزرعه دست زده باشید.
- میوهها و سبزیجات را بهدقت بشویید؛ بهخصوص اگر قرار است بهشکل خام مصرف کنید. در صورت امکان، میوه و سبزیجات را بعد پوست گرفتن میل کنید.
واکسن حصبه موثر است؟
واکسن حصبه میتواند از ابتلا به بیماری جلوگیری کند اما حفاظت صددرصدی ندارد و معمولا بهعنوان مکمل اقدامات بهداشتی توصیه میشود. واکسنهای خوراکی و تزریقی موجود هستند و استفاده از آنها به ویژه برای مسافران مناطق پرخطر و کودکان مفید است. رعایت بهداشت شخصی و مصرف آب سالم همچنان ضروری است.

نتیجه گیری
حصبه بیماری جدی و قابل پیشگیری است که با شناخت علائم، رعایت بهداشت و درمان بهموقع قابل کنترل است. هر فردی که مشکوک به ابتلا باشد، باید سریع به پزشک مراجعه کند تا درمان مناسب آغاز شود و از عوارض جدی پیشگیری شود. رعایت بهداشت، واکسیناسیون و تغذیه صحیح ابزارهای اصلی محافظت در برابر حصبه هستند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام اقای دکتر دستم به دامانتان من دختری پنچ ساله دارم. که از بیست روز پیش دخترم درخانه تب شدید ی کرد که ان را به نزدیکترین کلینک کودکان بردم وطی پنچ شبانه روز دران مکان زیر نظر پژشک معالج بود. ولی یک ازمایشاتی درانجا از دخترم گرفته شد ودکتروی جواب دادند که عفونت شدید دارند که ازشدت عفونت به هردوکلیه این کودک اثر گرده ووبرای مداوا چند ورق قرص پژشک معالج برای ان تجویز گرد ودیگر ما رفتیم خونه. اما دخترم به نظر من درمان کامل نشده بود وتا دوروزی درخانه بدون هیچ مشکلی سپری کرد اما شب سوم باز دخترم تب شدیدی کرد که هرلحظه امکان تشنج راداشت ودیگه من کودکم را سریعا به همان کلینک کودکان منطقل گردم واین بار هم هیچ تعصیری نداشت وپنچ شب دیگر هم بستری شدند زیر نظر پژشک واین بار هم پژشک هیچ مریضی جز همان عفونت کلیه چیز دیگری تشخیص ندادند ومرخص شد. که دیگر من خودم روحیه وظاهر دخترم را میدیدم که روز به روز اب میشود. تا اینکه تصمیم گرفتم انرا به کلینک ویا متب ومتخصص عفونی مراجعه کنم وطی این اقدامات پژشک متخصص او تشخیص دادند که از مریض ازمایشاتی گرفته شود تا مشکل ومریضی ان اشکار شود. ومن ان ازمایشات وچکاب کامل ازخون ومدفوع وادرار ان را انجام دادم تا که جواب ازمایشات امد ومن ان را به پژشم معالج وی دادم. تا که دکتر درجواب ازمایش این را مشاهده گردندند که دوویا سه عفونت در بدن اومشاهده شده بود. که یکی این بود عفونت روده ودوتای دیگر از عفونت ها دربدن بودند ویک عفونتی که دکترش گفت همین تب حصبه بود. حقیقتش اقا دکتر تا که من پدر این کودکم این اخری حرف دکتر راشنیدم دیگر کمرم شکست وبرایم فکر کنید اخردنیایم شد ودیگر از شدت ناراحتی گوشهایم قادر به شنیدن هیچ صدای نبود وپاهایم قادر به راه رفتن ـوقتی دکترش این تشخیص اخررادادند. اقا دکتر دیگر خاب چه شبانه وچه روزانه از چشمانم پرید وحالا مثل دیوانه ها شدم وامیدم را ازدست دادم. اقا دکتر من برادرانه از شما این تجربه چندین ساله شما که دکترای این عفونت های بدن انسان که شما با انها همیشه سروکله میزنید. به من پدر این دختر پنچ ساله که هستم. از شما با صداقت کامل میخوام که جوابم را بدید. که ایا این درد ومشکل دخترم ایا با طبق دستور پژشک با داروهای که پژشک ان برایش که درمان شود استفاده کنذ ایا این درد ومریضی دخترم را رها میکند برای همیشه ودیگر دورو بر دخترم نیاد. واقا دکتر شما را قسم به همان دکترای که گرفتید وقسم برهمان عهدی که درزمان اولی که به شما دادند. بچه ام خوب میشوذ یانه. این سوال را از شما یک پدر میکند چون که خودتان هم یک پدر هستید ومن را میدانم کاملا درکم میکنید. من تا قیامت دعاگوی شما وفرزندان شما وخانواده محترم شما میکنم. چون من خودم حافظ قران کریم هستم. اقا دکتر سرتان را با این همه توضیح که دادم بخ درد اوردم. چون چهار فرزند دارم تا حالا به چنین مصیبتی دجار نشدم. ممنون میشم که کاملا منو متوجه کنید. اجرتان با خداوند ذلجال ولاکرام
سلام بر شما
نگرانی شما را درک میکنیم. خوشبختانه وقتی درمان طبق نظر متخصص عفونی و کامل انجام شود، عفونتهای کلیوی، رودهای یا تب حصبه در کودکان معمولا قابل درمان هستند و عوارض بلندمدت در بیشتر موارد پیش نمیآید. البته نکات مهمی هم وجود دارد. باید داروها تا آخر و بدون خودسرانه قطع شدن مصرف شوند. پیگیری منظم با پزشک برای آزمایشهای بعدی و اطمینان از پاک شدن عفونت ضروری است و تغذیه مناسب و استراحت کافی به بهبود سریعتر کودکتان کمک میکند.
امیدوار باشید و مراقبت دقیق و پیگیری منظم را ادامه دهید. این شرایط معمولا قابل کنترل و درمان است.
بنده اولین بار است که نظرم رامیدهم لطفا حواستان را بگذارید رو نظرات مردم.
ممنونم از شما
حتمن بررسی می شود
تندرست باشید علی عزیز