طرحواره بازداری هیجانی یکی از طرحوارههای ناسازگار اولیه است که در آن فرد احساسات خود، حتی هیجانهای مثبت، را سرکوب میکند و آنها را مشکلساز یا نشانه ضعف میداند.
طرحواره جلب توجه یا پذیرشجویی الگویی روانشناختی است که در آن احساس ارزشمندی فرد به تأیید، تحسین و پذیرش دیگران وابسته میشود.
طرحواره خویشتن تحولنیافته الگویی ناسازگار است که در آن هویت، احساسات و تصمیمهای فرد بیش از حد با افراد نزدیک، بهویژه والدین یا همسر، درهمتنیده میشود.
طرحواره انزوای اجتماعی یا بیگانگی، باور عمیقِ «من به دیگران تعلق ندارم» یا «با بقیه فرق دارم» است و ممکن است حتی در میان روابط واقعی و سالم نیز احساس شود.
طرحواره ملاکهای سختگیرانه الگویی ناسازگار است که فرد را وادار میکند برای ارزشمند یا پذیرفته شدن، همیشه عملکردی بسیار بالا و بینقص داشته باشد.
طرحوارههای ناسازگار، باورها و الگوهای عمیق فکریـهیجانی هستند که معمولاً از نیازهای برآوردهنشده دوران کودکی شکل میگیرند و بر روابط، تصمیمها و رفتارهای فرد اثر میگذارند.
طرحواره نقص و شرم با این باور عمیق همراه است که فرد ذاتاً ایراد دارد، بیارزش است یا اگر دیگران او را واقعاً بشناسند، طردش میکنند.
طرحواره ایثار الگویی پایدار است که در آن فرد نیازها و احساسات دیگران را بهطور مداوم بر نیازهای خودش مقدم میداند و برای نه گفتن یا رسیدگی به خود احساس گناه میکند.
بلوغ عاطفی توانایی شناخت، مدیریت و بیان سالم احساسات، همدلی با دیگران و پذیرش مسئولیت رفتارهاست و صرفاً با افزایش سن ایجاد نمیشود.
درمان اصلی فوبیا اجتماعی، رواندرمانی بهویژه درمان شناختیرفتاری (CBT) است که با شناسایی افکار غیرواقعبینانه و مواجهه تدریجی با موقعیتهای ترسآور، اضطراب را کاهش میدهد.
فوبیای حشرات نوعی اختلال اضطرابی است که در آن فرد ترسی شدید، مداوم و غیرمنطقی از همه حشرات یا یک گونه خاص مانند سوسک، زنبور یا عنکبوت دارد؛ این ترس معمولاً با خطر واقعی تناسب ندارد.
اختلال شخصیت اسکیزوئید الگوی پایداری از کنارهگیری از روابط اجتماعی، علاقه کم به صمیمیت و ابراز محدود احساسات است که از اوایل بزرگسالی ادامه دارد؛ علت دقیق آن مشخص نیست، اما زمینه ژنتیکی و تجربههای دوران رشد ممکن است نقش داشته باشند.