فهرست مطالب
گاهی سرگیجه میتواند نشانهای ساده و گذرا باشد، اما زمانی که با علائم عصبی همراه شود، بسیاری از افراد نگران این موضوع میشوند که آیا این مشکل ممکن است نشانهای از یک توده مغزی باشد یا نه. در واقع، علت ایجاد سرگیجه در تومور مغزی به محل تومور و میزان فشاری که بر ساختارهای کنترلکننده تعادل وارد میکند بستگی دارد. بخشی از این سرگیجهها به دلیل اختلال در مسیرهای دهلیزی، مخچه یا افزایش فشار داخل جمجمه رخ میدهد. آگاهی از الگوها و علائم همراه میتواند به تشخیص سریعتر و مراجعه بهموقع کمک کند. در این مطلب از دکترتو، بهطور کامل بررسی میکنیم که چرا تومور مغزی باعث سرگیجه میشود و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد.
علت ایجاد سرگیجه در تومور مغزی
سرگیجه یکی از علائم تومور مغزی است که معمولاً بهدلیل فشار غیرطبیعی توده بر بخشهای مختلف مغز ایجاد میشود. این عارضه میتواند به صورت احساس چرخش، بیتعادلی یا سبکی سر بروز کند و بسته به محل قرارگیری تومور، شدت و نوع آن متفاوت باشد. وقتی مسیرهای عصبی مرتبط با تعادل یا مراکز کنترل حرکت در مغز تحت تأثیر قرار میگیرند، پیامهای اشتباهی به سیستم دهلیزی، چشم و اندامها فرستاده میشود و همین امر باعث اختلال در هماهنگی و درک موقعیت بدن در فضا میگردد. دلایل ایجاد سرگیجه در تومور مغزی عبارتاند از:
- فشار مستقیم تومور بر مخچه: باعث اختلال در تعادل و هماهنگی حرکتی میشود
- درگیری ساقه مغز: عملکرد سیستم دهلیزی و کنترل حرکات چشم را مختل میکند
- افزایش فشار داخل جمجمه: موجب فشردگی بافتهای مغزی و اختلال در جریان مایع مغزی-نخاعی میشود
- ورم اطراف تومور (ادم مغزی): باعث التهاب و اختلال در انتقال پیامهای عصبی مرتبط با تعادل میگردد
- تأثیر بر اعصاب جمجمهای: بهویژه عصب دهلیزی، که نقش مهمی در حفظ تعادل دارد

علائم همراه با سرگیجه در تومور مغزی
سرگیجه در تومور مغزی معمولاً همراه با مجموعهای از علائم عصبی دیگر ظاهر میشود که شدت و نوع آنها به محل و اندازه تومور بستگی دارد. بیمار ممکن است علاوه بر احساس چرخش یا عدم تعادل، دچار سردردهای مداوم، تهوع و استفراغ ناشی از افزایش فشار داخل جمجمه شود. مشکلات بینایی مانند تاری دید، دوبینی یا حرکات غیرطبیعی چشم نیز شایع هستند و میتوانند سرگیجه را تشدید کنند. برخی افراد اختلالات شنوایی، زنگ گوش یا کاهش شنوایی یکطرفه را تجربه میکنند. تومورهای بخشهای عمقی مغز ممکن است باعث بیحسی یا ضعف اندامها، اختلال در راه رفتن یا کاهش هماهنگی شوند. در موارد پیشرفتهتر ممکن است تغییرات خلقی، کاهش تمرکز، تشنج یا تغییر سطح هوشیاری نیز دیده شود
| معیار یا نشانه | توضیح |
|---|---|
| سرگیجه همراه با علائم عصبی دیگر | زمانی که سرگیجه همراه با ضعف در یک سمت بدن، دوبینی، تغییر در تکلم یا تشنج باشد، احتمال تومور مغزی بیشتر است |
| سرگیجه همراه با افزایش فشار داخل جمجمه | اگر سرگیجه همراه با سردردهای صبحگاهی، تهوع، استفراغ یا احساس فشار در سر باشد، ممکن است ناشی از افزایش فشار مغزی باشد |
| سرگیجهای که با تغییر وضعیت بدتر میشود | در تومورهای ناحیه مخچه یا ساقه مغز، سرگیجه معمولاً هنگام خم شدن، چرخاندن سر یا تغییر وضعیت بدن تشدید میشود |
| سرگیجه همراه با اختلال در تعادل یا راه رفتن | وقتی مخچه درگیر تومور باشد، بیمار علاوه بر سرگیجه، بیثباتی در ایستادن و راه رفتن را تجربه میکند |
| سرگیجه بدون علت مشخص | اگر فرد سابقه بیماری گوش داخلی، کمخونی یا داروهای جدید نداشته باشد، منشاء سرگیجه ممکن است مربوط به مغز باشد |
انواع سرگیجه در بیماران مبتلا به تومور مغزی
سرگیجه در بیماران مبتلا به تومور مغزی بسته به محل و اندازه تومور میتواند به شکلهای مختلفی بروز کند. این احساس ممکن است موقتی یا مداوم باشد و در برخی بیماران با تهوع، دوبینی یا عدم تعادل همراه شود. در تومورهایی که نواحی مسئول تعادل یا مسیرهای ارتباطی مغز و گوش داخلی را درگیر میکنند، نوع سرگیجه میتواند راهنمایی برای تشخیص محل ضایعه باشد. انواع سرگیجه در بیماران مبتلا به تومور مغزی شامل موارد زیر است:
- سرگیجه مداوم همراه با تهوع: معمولاً در تومورهای بزرگ یا با افزایش فشار داخل جمجمه دیده میشود
- سرگیجه سیستمیک (چرخشی): احساس چرخش محیط یا بدن به دلیل درگیری سیستم دهلیزی یا مخچه
- سرگیجه غیرسیستمیک (احساس بیثباتی): ناشی از اختلال در هماهنگی بین چشم، گوش داخلی و مغز
- سرگیجه وضعیتی: بروز هنگام تغییر وضعیت سر یا بدن، بهویژه در تومورهای نزدیک ساقه مغز
- سرگیجه همراه با اختلال دید یا دوبینی: در اثر فشار تومور بر مسیرهای بینایی و حرکتی چشم
متن انگلیسی:
به نقل از سایت moffitt
While a brain tumor isn’t likely to be a direct cause of dizziness, some tumors can trigger headaches and bouts of nausea and vomiting that may be associated with a dizzy feeling. This is especially true if an individual experiences frequent vomiting and becomes dehydrated.
ترجمه فارسی:
اگرچه تومور مغزی معمولا علت مستقیم سرگیجه نیست، بعضی تومورها میتوانند سردرد و دورههایی از تهوع و استفراغ ایجاد کنند که با احساس سرگیجه همراه است، به خصوص اگر استفراغها مکرر باشند و فرد دچار کمآبی شود.

درمان سرگیجه ناشی از تومور مغزی
درمان سرگیجه ناشی از تومور مغزی بر پایه علت اصلی آن یعنی وجود تومور است و هدف آن کاهش فشار بر ساختارهای مغزی، بهبود تعادل و کنترل علائم تومور مغزی همراه است. نوع درمان به اندازه، محل و نوع تومور بستگی دارد و معمولاً تیمی از متخصصان مغز و اعصاب، جراح مغز و فیزیوتراپیست در آن نقش دارند. در کنار درمان علت زمینهای، کنترل علائم و توانبخشی نیز اهمیت زیادی دارد تا کیفیت زندگی بیمار حفظ شود. روشهای درمان سرگیجه ناشی از تومور مغزی عبارتاند از:
- جراحی تومور مغزی: حذف کامل یا بخشی از توده برای کاهش فشار بر بافتهای مغزی
- پرتودرمانی یا شیمیدرمانی: برای کوچک کردن تومور یا جلوگیری از رشد مجدد آن
- داروهای کاهنده فشار داخل جمجمه: مانند کورتیکواستروئیدها برای کاهش ورم مغزی
- داروهای ضدسرگیجه و ضدتهوع: جهت کنترل علائم موقتی سرگیجه
- توانبخشی تعادلی (فیزیوتراپی دهلیزی): برای بازآموزی مغز در حفظ تعادل و کاهش احساس چرخش
- مراقبت روانی و حمایتی: برای کاهش اضطراب و استرس ناشی از علائم مداوم
برای درمان سرگیجه و تومور مغزی به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
برای اطلاع بیشتر درباره درمان سرگیجه و تومور مغزی می توانید از بهترین دکترهای مغز و اعصاب ایران نوبت بگیرید.
در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان مغز و اعصاب در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده میکنید:
نتیجه گیری
سرگیجه در بیماران مبتلا به تومور مغزی معمولاً بهدلیل فشار بر ساختارهای مسئول تعادل یا افزایش فشار داخل جمجمه ایجاد میشود و ممکن است با علائمی مانند سردرد، تهوع یا دوبینی همراه باشد. شدت این علائم به نوع و محل تومور بستگی دارد و در صورت پیشرفت، میتواند بر کیفیت زندگی بیمار اثر بگذارد. تشخیص دقیق تنها با تصویربرداری مغزی و ارزیابی عصبی امکانپذیر است. درمان شامل رفع علت زمینهای از طریق جراحی، پرتودرمانی یا داروهای کاهنده فشار مغزی است. در کنار درمان اصلی، فیزیوتراپی تعادلی و مراقبت روانی نیز به کاهش علائم سرگیجه و بهبود عملکرد روزمره بیماران کمک میکند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
