فهرست مطالب
مشاهده نقاط سفید یا زرد کوچک روی لوزهها که طعم بد دهان یا احساس جسم خارجی در گلو ایجاد میکنند، معمولاً نشانه وجود سنگ لوزه است. این سنگها از تجمع باکتری، غذا و سلولهای مرده تشکیل میشوند و در بیشتر مواقع بیخطرند، اما میتوانند آزاردهنده شوند. خیلی از افراد میخواهند سریع آنها را بیرون بیاورند، اما این کار باید با دقت انجام شود تا به لوزه آسیب نرسد. در این مقاله از دکترتو قصد داریم به این پرسش پاسخ دهیم که چگونه سنگ لوزه را خارج کنیم؟ و اینکه آیا این خارجسازی با خطراتی همراه خواهد بود یا خیر. با ما همراه باشید.
روش های خانگی خارج کردن سنگ لوزه
در بیشتر مواقع، سنگهای لوزه با چند روش ساده خانگی قابل بیرون آوردن هستند و نیازی به مراجعه فوری به پزشک نیست. شستشوی منظم گلو، اعمال فشار ملایم یا کمک گرفتن از ابزارهای بیخطر میتواند خیلی زود این مشکل را برطرف کند. در ادامه هر یک از روشهای درمان سنگ لوزه را کامل و قدمبهقدم توضیح میدهیم تا با خیال راحت انجامشان دهید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
In many cases, you can remove tonsil stones at home. Here are some things you can try: Gargle with warm saltwater. Cough vigorously to try and dislodge the stones.
ترجمه فارسی:
در بسیاری از موارد، میتوانید سنگهای لوزه را در خانه خارج کنید. این چند روش را میتوانید امتحان کنید: با آبنمک ولرم غرغره کنید و سرفههای شدید انجام دهید تا سنگها از جای خود جدا شوند.

۱. غرغره با آب نمک ولرم
غرغرهکردن با آبنمک یکی از روشها برای بیرونآوردن سنگ لوزه است. آبنمک بهویژه وقتی کمی گرم باشد، میتواند سنگهای کوچک یا نیمهجداشده را از جای خود سست کند و التهاب لوزهها را کاهش دهد. همچنین این کار به بهبود بوی بد دهان کمک میکند، چون محیط لوزه را از باکتریها پاکتر نگه میدارد.
برای تهیهٔ محلول، نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید. سپس ۳۰ ثانیه در گلو غرغره کرده و این کار را چندبار در روز تکرار کنید. بهتر است بعد از خوردن غذا یا پیش از خواب انجام شود تا مواد باقیمانده در گلو پاک شوند. البته انتظار نداشته باشید با اولین بار همهٔ سنگها بیرون بیایند.
۲. فشار ملایم با سواب (Cotton swab)
وقتی سنگ درست روی سطح لوزه دیده میشود، میتوان با یک سواب پنبهای تمیز آن را با فشار بسیار ملایم بیرون آورد. حتماً قبل از شروع، دستها را کاملاً بشویید یا از دستکش استفاده کنید. بهترین حالت این است که روبهروی آینه و زیر نور کافی قرار بگیرید و سواب را کمی مرطوب کنید تا روی بافت لیزتر حرکت کند.
حرکت سواب باید آهسته و رو به خارج باشد. اگر احساس کردید بافت لوزه درد میگیرد یا کمی خونریزی رخ داد، بلافاصله کار را متوقف کنید. فشار بیشازحد میتواند باعث زخمشدن لوزهها شود و شرایط را بدتر کند. گاهی تنها یک سرفهٔ کوچک کافیست تا سنگ از جای خود بیرون بپرد. پس آرام باشید و اگر نتیجه نگرفتید، از روشهای دیگر کمک بگیرید.
۳. واترپیک با فشار کم
واترپیک یا همان دستگاه شستوشوی دهان گزینه بسیار خوبی برای خارجکردن سنگلوزه است؛ البته به شرطی که فشار آب روی کمترین حالت تنظیم شود. فشار زیاد ممکن است به لوزه آسیب بزند یا باعث ایجاد خونریزی شود. سر دستگاه را کمی زاویه دهید تا آب به حفرههای محل تجمع سنگ برسد. سپس جریان آرام آب را بهسمت سنگ هدایت کنید تا بهتدریج جدا شود.
سنگهای ریز با همین روش میتوانند در چند ثانیه حرکت کرده و خارج شوند. اگر واترپیک در دسترس نبود، میتوانید از یک سرنگ شستوشوی دهان (بدون سوزن) استفاده کنید. همان قانون ثابت است: فشار کم، دقت بالا.

عکس سنگ لوزه را مشاهده کنید.
۴. استفاده از انگشت یا ابزار دستی (با احتیاط بسیار)
بعضیها به محض دیدن سنگ، سراغ انگشت یا ابزارهای نوکتیز میروند؛ اما این روش اگر غیربهداشتی انجام شود، بیشتر باعث مشکل میشود تا درمان. انگشت تمیزنبودن میتواند باکتری وارد کند و ابزار غیراستاندارد احتمال آسیب را بالا میبرد. اگر مجبور شدید از انگشت استفاده کنید، ابتدا دستها را کاملاً بشویید و ناخنها را کوتاه کنید.
این کار معمولاً بعد از حمام نتیجهٔ بهتری دارد، چون بخار آب محیط لوزه را نرمتر میکند. فشار باید بسیار کنترلشده باشد. ابزارهایی مثل پنس یا چراغقوهٔ طبی تنها زمانی قابل استفادهاند که فرد تجربهٔ کافی داشته باشد. در غیراینصورت بهتر است این روش را آخرین گزینهٔ خانگی بدانیم چون احتمال خونریزی و عفونت وجود دارد.

روش های پزشکی خارج کردن سنگ لوزه
اگر سنگ لوزه بزرگ باشد، درد ایجاد کند یا با روشهای خانگی بیرون نیاید، معمولاً لازم است از روشهای پزشکی کمک بگیریم. در ادامهٔ همین مطلب، روشهای مهمی مثل تخلیهٔ تخصصی، لیزر و جراحی را کامل توضیح میدهیم.
۱. تخلیه سنگ توسط متخصص ENT
وقتی سنگ بزرگ باشد یا با روشهای خانگی بیرون نیاید، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی بهترین راه است. پزشک با ابزارهای استریل و در محیط ایمن، سنگ را بدون آسیبزدن به لوزهها خارج میکند. این کار معمولاً بدون بیحسی یا با بیحسی سطحی انجام میشود.
تجربه متخصص کمک میکند حتی سنگهای عمیق که در آینه دیده نمیشوند، شناسایی و خارج شوند. پس اگر هر بار سنگها برمیگردند یا همراه درد شدید هستند، این روش مطمئنترین انتخاب است. بعد از عمل تخلیه، ممکن است برای جلوگیری از التهاب و عفونت، غرغرهٔ آبنمک یا دهانشویهٔ ضدعفونیکننده تجویز شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت bangkokhospital
In persistent or chronic cases, your ENT specialist may recommend laser treatment to remove affected tissue or a tonsillectomy to prevent recurrence.
ترجمه فارسی:
در موارد مداوم یا مزمن، متخصص گوش و حلق و بینی ممکن است درمان با لیزر برای حذف بافتهای آسیبدیده یا جراحی برداشتن لوزهها را برای جلوگیری از بازگشت سنگها توصیه کند.
۲. لیزر لوزه (Cryptolysis)
وقتی منافذ لوزهها عمیق باشند و سنگها مکرر تشکیل شوند، یکی از درمانهای مؤثر لیزر کریپتولیز است. در این روش، پزشک با کمک لیزر سطح لوزه را صافتر میکند تا حفرهها کوچک شوند و دیگر محیط مناسبی برای تشکیل سنگ وجود نداشته باشد.
این کار سرپایی انجام میشود و معمولاً دوران نقاهت کوتاهی دارد. بیمار اغلب میتواند طی چند روز به فعالیت روزانه بازگردد. از آنجا که لوزه برداشته نمیشود، سیستم ایمنی همچنان حفظ میگردد. البته این روش تنها زمانی پیشنهاد میشود که سنگلوزه واقعاً مزمن و آزاردهنده باشد.
۳. جراحی لوزه (تنها در موارد مزمن یا بزرگ)
وقتی سنگهای بسیار بزرگ، بوی بد دهان شدید یا تکرار مداوم سنگها باعث کاهش کیفیت زندگی شود، پزشک ممکن است جراحی برداشتن لوزهها را پیشنهاد کند. به این عمل لوزهبرداری گفته میشود. چون لوزهها بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند، این روش تنها در شرایط خاص انجام میشود؛ مثلاً وقتی عفونتهای مکرر وجود دارد یا بیمار بهطور جدی در بلع، درد یا تنفس دچار مشکل میشود.
دورهٔ نقاهت جراحی لوزه معمولاً حدود دو هفته طول میکشد. هرچند بلعکردن در روزهای اول کمی دردناک است، اما نتیجهٔ درمان در بیشتر بیماران بسیار رضایتبخش خواهد بود.
| روشهای خانگی خارج کردن سنگ لوزه | روشهای پزشکی خارج کردن سنگ لوزه |
|---|---|
| غرغره با آبنمک ولرم برای شلشدن سنگها و کاهش التهاب لوزه | تخلیه سنگ لوزه توسط متخصص ENT با ابزار استریل |
| سرفههای شدید برای جدا شدن سنگهای نیمهجداشده | تشخیص و خارجکردن سنگهای عمیق و پنهان توسط پزشک |
| فشار ملایم با سواب پنبهای تمیز برای سنگهای قابلمشاهده | انجام تخلیه در محیط ایمن، معمولاً با یا بدون بیحسی سطحی |
| استفاده از واترپیک یا سرنگ شستوشو با فشار کم | تجویز غرغره آبنمک یا دهانشویه پس از تخلیه تخصصی |
| خارج کردن سنگ با انگشت یا ابزار دستی با احتیاط بسیار | لیزر کریپتولیز برای صافکردن سطح لوزه و کاهش تشکیل سنگ |
| انجام روشهای خانگی بدون نیاز فوری به پزشک در اغلب موارد | درمان لیزری سرپایی با دوره نقاهت کوتاه |
| مناسب برای سنگهای کوچک و بدون درد شدید | جراحی برداشتن لوزه در موارد مزمن، بزرگ یا عودکننده |
| ادامه چندروزه روشهای خانگی برای نتیجه بهتر | جراحی فقط در صورت کاهش کیفیت زندگی یا مشکلات جدی انجام میشود. |
نکات ایمنی و پیشگیری هنگام خارج کردن سنگ لوزه
پیش از هر کاری باید بهداشت را جدی بگیریم؛ یعنی دستها و هر وسیلهای که استفاده میکنیم کاملاً تمیز و استریل باشد تا خطر عفونت کاهش یابد. اگر هنگام خارجکردن سنگ احساس درد شدید یا خونریزی دیدید، بهترین کار این است که فوراً متوقف شوید، چون فشار زیاد یا استفاده از وسایل نوکتیز میتواند به بافت حساس لوزه آسیب بزند.
از طرفی با چند عادت ساده در طول روز میتوان از تشکیل دوبارهٔ سنگها جلوگیری کرد؛ مثل تمیزکردن زبان هنگام مسواکزدن، نوشیدن آب کافی، آبکشی دهان بعد از غذا و کنترل سینوزیت یا آلرژی تا ترشحات پشتحلق کمتر شوند. واقعیت این است که پیشگیری همیشه آسانتر و کمهزینهتر از درمان است، پس بهتر است از همین حالا به مراقبت روزانهٔ گلو و دهان بیشتر توجه کنیم.
نتیجه گیری
در این مقاله از دکترتو درباره این پرسش که چگونه سنگ لوزه را خارج کنیم صحبت کردیم. خارجسازی اغلب با روشهای خانگی ایمن امکانپذیر است و میتواند علائم مانند بوی بد دهان را کاهش دهد. بیشتر سنگهای کوچک بدون نیاز به مداخله پزشکی خارج میشوند. نکته کلیدی اول، غرغره منظم با آب نمک گرم است که التهاب را کم کرده و سنگها را شل میکند. استفاده ملایم از سواب پنبهای مرطوب برای فشار آرام و خارج کردن سنگ (بدون نیروی زیاد برای جلوگیری از خونریزی). رعایت بهداشت دهان مانند مسواک زدن و شستشو با آب کمفشار کمک به پیشگیری میکند. برای گام بعدی، اگر سنگها بزرگ، مکرر یا همراه با درد/خونریزی باشند، حتماً با متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید تا ارزیابی دقیق و درمان حرفهای (مانند لیزر یا جراحی در موارد شدید) انجام شود. این رویکرد ایمن، عوارض را به حداقل میرساند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!