نوبتگیری و مشاوره سریعتر در اپ دکترِتو
برای درمان سنگ لوزه (تونسیلیت) در موارد خفیف، درمان خانگی مانند غرغره آبنمک گرم، مصرف مایعات فراوان و استفاده از اسپری یا قرصهای مکیدنی ضدالتهاب توصیه شده است. برای سنگهای بزرگتر، خارج کردن دستی توسط پزشک با ابزار (تحت بیحسی موضعی) انجام میشود. در موارد مزمن یا عودکننده، جراحی لوزه (تونسیلکتومی) یا لیزر کریپتولیز (کوبیلیشن) برای کاهش حفرههای لوزه توصیه میشود. آنتیبیوتیک فقط در عفونت باکتریایی لازم است.
سن عمل لوزه در کودکان معمولاً از ۳–۴ سالگی به بعد است زیرا قبل از آن سیستم ایمنی کودک در حال تکامل است و لوزهها نقش دفاعی مهمی دارند. بهترین سن ۴–۱۰ سالگی است که کودک همکاری بیشتری دارد و عوارض کمتر است. عمل در سنین پایینتر فقط در موارد شدید (عفونت مکرر ≥۷ بار در سال، آپنه خواب شدید یا آبسه) توصیه میشود. البته سن بهتنهایی معیار تصمیمگیری نیست. تونسیلکتومی در صورت وجود اندیکاسیونهای مشخص میتواند در سنین مختلف انجام شود و تصمیم بر اساس شدت علائم و ارزیابی تخصصی گرفته میشود.
عکس لوزه (تونسیلها) معمولاً لوزههای کامی را در دو طرف عقب گلو نشان میدهد که بهصورت تودههای صورتی یا قرمز با سطح ناهموار هستند. در حالت طبیعی، لوزهها کوچک و همسطح با گلو هستند اما در عفونت یا بزرگ شدن، متورم، قرمز، با پوشش سفید/زرد (چرک) یا نقاط سفید (سنگ لوزه) دیده میشوند. تصاویر پزشکی (آندوسکوپی یا عکس دهان) لوزههای ملتهب را با تورم، قرمزی و گاهی خونریزی نشان میدهند. این تصاویر برای تشخیص تونسیلیت، سنگ لوزه یا بزرگ شدن آدنوئید استفاده میشوند. لوزه سوم در پشت بینی قرار دارد و در عکسهای معمولی دیده نمیشود.
بهترین زمان عمل لوزه سوم در کودکان معمولاً ۴ تا ۱۰ سالگی است، زمانی که علائم شدید مانند خروپف، آپنه خواب، عفونت گوش مکرر یا تنفس دهانی وجود داشته باشد. عمل در سنین پایینتر (زیر ۳ سال) فقط در موارد بسیار شدید توصیه میشود، زیرا آدنوئید نقش دفاعی دارد و ممکن است خودبهخود کوچک شود. مطالعات نشان میدهند عمل در ۴–۷ سالگی ایمنتر، با عوارض کمتر و بهبودی سریعتر است. تصمیم نهایی با متخصص گوش و حلق و بینی بر اساس شدت علائم و تأثیر بر رشد کودک گرفته میشود.
لوزه گلو (تونسیلها) دو توده بافت لنفاوی در دو طرف عقب گلو هستند که بخشی از سیستم ایمنی بدن بوده و در برابر عفونتهای تنفسی از بدن دفاع میکنند. انواع لوزه شامل لوزههای کامی (در طرفین گلو)، لوزه سوم (آدنوئید) در پشت بینی و لوزه زبانی در پایه زبان است. علائم مشکلات لوزه شامل درد گلو، تورم، خروپف، عفونت مکرر و تنفس دهانی است. در کودکان بزرگ شدن لوزه شایعتر است و ممکن است باعث آپنه خواب یا عفونت گوش شود. درمان شامل آنتیبیوتیک برای عفونت باکتریایی یا جراحی (تونسیلکتومی) در موارد مزمن است.
لوزه سوم (آدنوئید) بافت لنفاوی در پشت بینی (نازوفارنکس) است که بخشی از سیستم ایمنی کودکان بوده و در برابر عفونتها از بدن دفاع میکند. لوزه سوم معمولاً در کودکان در سنین پیشدبستان و اوایل دبستان به بیشترین اندازه میرسد و پس از آن بهتدریج کاهش مییابد. بزرگ شدن آن (هیپرتروفی آدنوئید) باعث تنفس دهانی، خروپف، عفونت گوش مکرر، سینوزیت، کاهش شنوایی و تغییر شکل صورت (صورت آدنوئیدی) میشود. درمان شامل آنتیبیوتیک برای عفونت، اسپری بینی یا جراحی (آدنوئیدکتومی) در موارد شدید است. جراحی معمولاً سرپایی و با بهبود سریع است.
سرطان لوزه در صورت تشخیص زودهنگام معمولاً درمانپذیر است و شانس بهبود بالایی دارد. با این حال بسیاری از بیماران میپرسند که ایا سرطان لوزه کشنده است؟ واقعیت این است که در مراحل اولیه، نرخ بقا بیش از ۸۰ درصد است اما در مراحل پیشرفته این میزان کاهش مییابد. عواملی مانند سن، سلامت عمومی و بهویژه نوع ویروس (HPV) در پیشآگهی بیماری موثرند؛ بهطوریکه موارد مرتبط با این ویروس بهتر به درمان پاسخ میدهند. استفاده از روشهای ترکیبی مانند جراحی و پرتودرمانی شانس بهبود را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
درمان لوزه بسته به علت آن متفاوت است. در عفونتهای ویروسی، درمان بیشتر حمایتی است و شامل استراحت، مصرف مایعات گرم و استفاده از مسکنهایی مانند پاراستامول برای کاهش درد و تب میشود. در عفونتهای باکتریایی، معمولاً آنتیبیوتیکهایی مانند آموکسیسیلین برای درمان تجویز میشود. همچنین، استفاده از قرصهای مکیدنی گلو و غرغره آب نمک میتواند به تسکین علائم کمک کند. در مواردی که التهاب لوزه مزمن یا مکرر باشد، جراحی برای برداشتن لوزهها ممکن است توصیه شود.
عکس سرطان لوزه معمولاً تومور را بهصورت توده قرمز یا سفیدرنگ نامنظم روی لوزهها نشان میدهد که ممکن است زخمدار، خونریزیدهنده یا همراه با پوشش سفید (لوکوپلاکی) باشند. در مراحل اولیه، لوزه بزرگشده و نامتقارن دیده میشود، و در پیشرفته، تومور به گردن یا زبان گسترش مییابد. تصاویر پزشکی (آندوسکوپی یا CT) ضایعات را با جزئیات نشان میدهند. این تصاویر برای تشخیص بالینی و آموزشی استفاده میشوند، اما تشخیص قطعی با بیوپسی است. سرطان لوزه اغلب با HPV مرتبط است و علائم شامل درد گلو، مشکل بلع و تورم گردن است.
سرطان لوزه چیست؟ سرطان لوزه در واقع نوعی سرطان اوروفارنکس است که سلولهای بدخیم در بافت لوزهی کامی (tonsillar tissue) ایجاد میشود. این سرطان از لحاظ طبقهبندی سرطانهای سر و گردن در گروه سرطانهای اوروفارنکس قرار دارد. علائم شامل درد گلو مداوم، مشکل بلع، تورم گردن، خونریزی دهان، گوشدرد یکطرفه و توده در گردن است و در مردان و افراد سیگاری، مصرفکننده الکل شایعتر است. تشخیص با بیوپسی، آندوسکوپی و تصویربرداری انجام میشود. درمان سرطان لوزه هم شامل جراحی، پرتودرمانی، شیمیدرمانی یا ایمونوتراپی است.
درمان قطعی سرگیجه گوش میانی (مانند عفونت، BPPV یا اختلال شیپور استاش) امکانپذیر است، اما بسته به علت متفاوت خواهد بود. در سرگیجه وضعیتی خوشخیم (BPPV)، مانورهای جابهجایی مانند اپلی یا سمونت در بیشتر موارد درمان قطعی و فوری هستند. برای عفونت گوش میانی، آنتیبیوتیک و ضدالتهاب علائم را برطرف میکند. در اختلال شیپور استاش، درمان با اسپری بینی، آنتیهیستامین و مانور والسالوا مؤثر است. توانبخشی وستیبولار برای موارد مزمن و بتاهیستین برای کاهش حملات توصیه میشود. جراحی (تیمپانوستومی) در موارد مقاوم لازم است. تشخیص دقیق با معاینه و تستهای تعادلی ضروری است.
عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) در بزرگسالان اغلب به دلیل عفونتهای تنفسی فوقانی، آلرژی یا انسداد شیپور استاش رخ میدهد و میتواند باعث سرگیجه شود. سرگیجه ناشی از این عفونت معمولاً از نوع محیطی است و به دلیل التهاب یا فشار مایع در گوش داخلی ایجاد میشود. علائم شامل درد گوش، کاهش شنوایی، احساس پری گوش، سرگیجه چرخشی، تهوع و عدم تعادل است. در موارد شدید، عفونت به گوش داخلی گسترش یافته و لابیرنتیت ایجاد میکند که سرگیجه شدیدتر میشود. درمان شامل آنتیبیوتیک (مانند آموکسیسیلین)، ضدالتهاب، قطره گوش و در موارد مزمن، جراحی (تیمپانوستومی) است. تشخیص زودهنگام با معاینه و تیمپانومتری از عوارض مانند سرگیجه مزمن جلوگیری میکند.