فهرست مطالب
ورم معده یکی از مشکلات شایع دستگاه گوارش است که میتواند عملکرد طبیعی معده را تحتتأثیر قرار دهد و کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد. این التهاب ممکن است بهطور ناگهانی ایجاد شود یا بهصورت تدریجی و طولانیمدت ادامه یابد و در هر دو حالت، نشانههای متفاوتی از خود نشان دهد. برخی افراد درد و سوزش واضحی را تجربه میکنند، در حالی که در برخی دیگر علائم خفیف یا مبهم است. تفاوت در شدت و نوع نشانهها، تشخیص این بیماری را گاهی دشوار میکند. به همین دلیل آگاهی از نشانههای شایع و الگوی بروز آنها اهمیت زیادی دارد. بررسی این موضوع که علائم ورم معده شامل چه مواردی میشود، به شناخت بهتر این اختلال کمک میکند. در این مطلب از دکترتو، با علائم ورم معده آشنا میشوید.
علائم ورم معده چیست؟
ورم معده یا گاستریت به التهاب لایه داخلی معده گفته میشود که میتواند بهصورت حاد یا مزمن ایجاد شود و شدت علائم آن از خفیف تا شدید متغیر است. این علائم معمولاً به دلیل تحریک یا آسیب پوشش معده بروز میکنند و ممکن است پس از غذا خوردن، مصرف داروهای مسکن یا در شرایط استرسزا تشدید شوند. شناخت نشانههای ورم معده اهمیت زیادی دارد، زیرا در صورت تداوم یا شدت یافتن، میتواند منجر به عوارضی مانند زخم معده یا خونریزی گوارشی شود و نیاز به بررسی و درمان پزشکی داشته باشد. علایم شایع ورم معده عبارتاند از:
- درد و سوزش: احساس درد یا سوزش در قسمت بالای شکم که ممکن است بعد از غذا خوردن یا در حالت ناشتا تشدید شود
- نفخ و آروغ زدن: احساس پری، تجمع گاز در معده و آروغهای مکرر بهویژه پس از وعدههای غذایی
- تهوع و استفراغ: حالت تهوع خفیف تا متوسط که گاهی با استفراغ همراه است و معمولاً بعد از غذا بدتر میشودسوءهاضمه: احساس ناراحتی، سنگینی یا پری معده و هضم ناقص غذا
- کاهش اشتها و سیری زودهنگام: بیمیلی به غذا و احساس سیری با خوردن مقدار کم

1. درد و سوزش معده
درد و سوزش معده یکی از شایعترین علائم ورم معده است که معمولاً در ناحیه بالای شکم احساس میشود. این درد میتواند حالت سوزاننده، تیرکشنده یا مبهم داشته باشد و اغلب پس از غذا خوردن، مصرف غذاهای تند و چرب یا در زمان ناشتا تشدید میشود. شدت درد بسته به میزان التهاب مخاط معده متفاوت است و در برخی افراد بهصورت دورهای بروز میکند.
2. نفخ و آروغ زدن
نفخ و آروغ زدن در اثر اختلال در هضم غذا و افزایش گاز معده ایجاد میشود. در ورم معده، عملکرد طبیعی ترشح اسید و آنزیمها دچار مشکل میشود و همین موضوع باعث احساس پری، سنگینی و آروغهای مکرر بهویژه بعد از غذا میگردد.
3. تهوع و استفراغ
تهوع از علائم شایع گاستریت است و معمولاً پس از غذا خوردن بروز میکند. در موارد شدیدتر، ممکن است استفراغ نیز رخ دهد. این حالت به دلیل تحریک مخاط معده و افزایش حساسیت آن ایجاد میشود و میتواند باعث کاهش تحمل غذا در فرد شود.
4. سوءهاضمه
سوءهاضمه بهصورت احساس ناراحتی، پری یا سنگینی در معده بروز میکند و اغلب با هضم ناقص غذا همراه است. افراد مبتلا به ورم معده ممکن است حتی پس از خوردن مقدار کمی غذا دچار این احساس شوند که نشاندهنده اختلال در عملکرد طبیعی معده است.
5. کاهش اشتها و سیری زودهنگام
کاهش اشتها و احساس سیری زودهنگام از علائمی است که معمولاً در ورم معده مزمن دیده میشود. التهاب معده باعث میشود فرد تمایل کمتری به غذا داشته باشد و با خوردن مقدار کمی غذا احساس پر شدن معده کند، که در صورت تداوم میتواند منجر به کاهش وزن شود.
متن انگلیسی:
nhs
Gastritis is when the lining of your stomach becomes irritated (inflamed). It can cause pain, indigestion and feeling sick. Treatments include antacids, alginates and antibiotics.
ترجمه متن:
گاستریت زمانی است که پوشش معده تحریک میشود. (التهاب) این بیماری میتواند باعث درد، سوء هاضمه و بروز احساس بیماری شود. درمانها هم عموما شامل مصرف آنتی اسیدها، آلژیناتها و آنتی بیوتیکها است.
علائم ورم معده در بارداری
علائم ورم معده در بارداریورم معده در دوران بارداری معمولاً بهدلیل تغییرات هورمونی، شل شدن دریچه بین معده و مری، کند شدن حرکات گوارشی و فشار رحم بر معده ایجاد میشود. این عوامل میتوانند باعث تحریک مخاط معده و بروز علائمی شوند که گاهی با علائم طبیعی بارداری همپوشانی دارند. با این حال، تداوم یا شدت این نشانهها ممکن است نشاندهنده ورم معده باشد و بر تغذیه و آرامش مادر تأثیر بگذارد، بنابراین توجه به آنها اهمیت دارد. علائم ورم معده در بارداری عبارتاند از:
- نفخ و احساس پری: شکم متورم و پر از گاز به نظر میرسد و احساس سنگینی بهویژه بعد از غذا ایجاد میشود
- آروغ زدن: دفع مکرر گاز از معده که معمولاً پس از غذا خوردن بیشتر میشود
- سوءهاضمه و سوزش معده: احساس سوزش در قفسه سینه یا قسمت بالای شکم که اغلب با غذا خوردن یا دراز کشیدن تشدید میشود
- درد و گرفتگی: بروز درد یا اسپاسمهای شکمی خفیف تا متوسط بهدلیل التهاب مخاط معده
- حالت تهوع و استفراغ: ایجاد تهوع و گاهی استفراغ که میتواند ناشی از رفلاکس اسید معده باشد
- احساس سیری زودهنگام: ایجاد احساس پری معده با خوردن مقدار کم غذا که ممکن است اشتها را کاهش دهد

علائم ورم معده عصبی
گاستریت استرسی به زخمهایی در دستگاه گوارش گفته میشود که باعث ناراحتی معده و خونریزی میشوند. علائم شامل درد بالای شکم، حالت تهوع، استفراغ یا وجود خون در مدفوع است. در موقعیتهای استرسزا، اسید اضافی در سیستم گوارش بدن تولید میشود و لایه محافظ مخاطی معده آسیب میبیند و آن را بیشتر در معرض آسیب قرار میدهد. درمان پیشگیرانه در بخشهای مراقبت ویژه منجر به کاهش عود زخمهای استرسی میشود.
| علامت | توضیحات |
|---|---|
| درد یا ناراحتی در ناحیه معده | احساس درد یا سوزش در قسمت بالای شکم، که ممکن است پس از خوردن غذا شدت یابد یا کاهش یابد. |
| نفخ و احساس پر بودن معده | احساس گاز و ورم در شکم، حتی پس از خوردن مقدار کمی غذا. |
| تهوع و استفراغ | احساس تهوع یا تمایل به استفراغ، ممکن است با احساس ناراحتی معده همراه باشد. |
| سوزش سر دل (ریفلاکس معده به مری) | احساس سوزش یا درد در ناحیه قفسه سینه که معمولاً پس از خوردن غذا یا دراز کشیدن بدتر میشود. |
| کاهش اشتها | کاهش علاقه به خوردن غذا یا احساس سیری سریع هنگام غذا خوردن. |
| گرفتگی یا اسپاسم معده | احساس اسپاسم و گرفتگی در ناحیه معده که ممکن است به درد شدید منجر شود. |
| مدفوع سیاه یا خونریزی | مدفوعی که به رنگ سیاه یا قرمز ظاهر میشود، ممکن است به علت خونریزی در معده یا روده باشد. |
| احساس سنگینی در شکم | احساس فشار یا سنگینی در ناحیه معده، که ممکن است باعث ناراحتی شود. |
| افزایش اسید معده | طعم ترش در دهان، که ناشی از بالا آمدن اسید معده به مری میباشد. |
علائم ورم معده در کودکان
اگر چه که علائم گاستریت ممکن است مشابه سایر بیماریها باشد اما ما در این قسمت آنها را معرفی خواهیم کرد. البته که برای ارزیابی دقیقتر شرایط کودک، همیشه با متخصص گوارش کودکان مشورت کنید. شایع ترین علائم گاستریت در کودکان شامل موارد زیر است. با این حال، هر فرد ممکن است علائم متفاوتی را تجربه کند.
- ناراحتی یا درد معده
- آروغ زدن
- سکسکه
- خونریزی شکمی
- حالت تهوع
- استفراغ
- احساس پری یا سوزش در معده
- از دست دادن اشتها
- وجود خون در استفراغ یا مدفوع
علائم ورم معده مزمن
علائم ورم معده مزمن (گاستریت مزمن) شامل درد یا ناراحتی در ناحیه معده، احساس سوزش یا نفخ، تهوع، کاهش اشتها، احساس پری بعد از خوردن غذا، و گاهی استفراغ یا وجود خون در مدفوع است. این علائم ممکن است به تدریج و بهطور مداوم بروز کنند و به شدت وابسته به نوع و شدت التهاب معده هستند. افراد مبتلا به نوع مزمن ورم معده ممکن است با علائم متفاوتتری مواجه شوند. به طور کلی رایجترین علائم گاستریت مزمن عبارتند از:
- درد یا ناراحتی در قسمت بالای شکم
- احساس سیری
- درد پس از غذا خوردن
- حالت تهوع
- استفراغ
چه زمانی علائم ورم معده جدی است؟
تقریباً همه افراد در مقطعی از زندگی خود دچار سوء هاضمه و سوزش معده شدهاند. معمولاً سوء هاضمه مدت زیادی طول نمیکشد و نیاز به مراقبت پزشکی ندارد. اما اگر علائم ورم معده بیش از یک هفته ادامه داشت، لازم است به یک پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید. اگر درد شدید دارید یا استفراغ میکنید و نمیتوانید هیچ غذایی بخورید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر احساس سبکی سر یا سرگیجه دارید، فوراً به پزشک اطلاع دهید. در نهایت هم اگر پس از مصرف داروها، به ویژه آسپرین یا مسکنها، دچار ناراحتی معده شدید، پزشک خود را مطلع کنید. اگر خون استفراغ میکنید، مدفوعتان خونآلود است یا مدفوع شما سیاه به نظر میرسد هم باید خیلی زود تحت نظارت پرشگی قرار بگیرید. پس بدون هیچ معطلی به پزشک یا یک مرکز درمانی مراجعه کنید.
متن انگلیسی:
mayoclinic
Gastritis is an inflammation of the stomach lining. The stomach lining is a mucus-lined barrier that protects the stomach wall. Weaknesses or injury to the barrier allows digestive juices to damage and inflame the stomach lining. Several diseases and conditions can increase the risk of gastritis. These include inflammatory conditions, such as Crohn’s disease.
ترجمه متن:
گاستریت التهاب مخاط معده است. پوشش معده یک سد مخاطی است که از دیواره معده محافظت میکند. ضعف یا آسیب به این سد باعث میشود شیرههای گوارشی به پوشش معده آسیب بزنند و آن را ملتهب کنند. چندین بیماری و شرایط خاص خطر ابتلا به گاستریت را افزایش میدهند؛ این شرایط شامل ابتلا به بیماریهای التهابی مانند بیماری کرون است.
برای ورم معده به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای اطلاع بیشتر درباره ورم معده می توانید از بهترین دکترهای گوارش ایران نوبت بگیرید.
در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان گوارش در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده میکنید:
نتیجه گیری
علائم ورم معده دامنهای از نشانههای خفیف تا آزاردهنده را دربرمیگیرد و بسته به نوع و شدت التهاب، در افراد مختلف به شکلهای متفاوتی ظاهر میشود. درد یا سوزش معده، تهوع، احساس پری و نفخ از شایعترین نشانهها هستند، اما در برخی موارد ممکن است بیماری بدون علامت باشد. توجه به تداوم علائم، شدت آنها و همراهی با نشانههایی مانند کاهش وزن یا خونریزی گوارشی اهمیت زیادی دارد. شناخت این علائم کمک میکند ورم معده از سایر اختلالات گوارشی مشابه متمایز شود و تصویر دقیقتری از وضعیت معده ارائه دهد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!

سلام وقت بخیر من غذا زیادمیخورم غذام دیر هضم میشه و بعد از غذا تنگی نفس میگیرم اگر غذا روغنی باشه هم سینم خس خس میکنه و گاهی اوقات سرفه میکنم ممنون میشم راهنمایی کنید
سلام. علائم تون مثل تنگی نفس، خسخس سینه و سرفه بعد از غذاهای سنگین یا چرب، معمولاً به رفلاکس معده یا برگشت اسید معده به مری و گاهی به ریهها مرتبط است. امیر عزیز برای بررسی دقیق بهتره به یک متخصص گوارش مراجعه کنید (جدی بگیرید) تا در صورت نیاز دارو و رژیم غذایی مناسب بدهد. تا آن موقع، بهتر است وعدههای کوچکتر و کمچرب بخورید، بعد از غذا سریع دراز نکشید و سر تخت کمی بالاتر باشد تا علائم کمتر شود.
متخصص گوارش و کبد
سپاس فراوان از راهنمایی شما
سلام ۲ ساله که این علائم رو دارم ،رفلاکس غیر اسیدی ،غیر صفراوی،برگشت آب و غذا و محتویات معده به دهان ،گاستریت و ورم معده که الان فرسایشی شده ،دفع گاز خیلی خیلی زیاد ۸،۷ساعت بعد از خوردن وعده غذایی ، میکروب معده هم ندارم ،تنها داروی کنترل کننده شرایطم فقط بیسموت ،لطفا راهنمایی کنید مشکل من چی هست ،روانی شدم
سلام. علائم شما مثل رفلاکس غیر اسیدی، برگشت محتویات معده، گاستریت مزمن و دفع گاز زیاد میتواند ناشی از اختلال عملکرد معده و مری باشد، مثل کندی تخلیه معده (gastroparesis)، اختلال حرکتی مری یا سندرم روده تحریکپذیر همراه با مشکلات معده. از آنجایی که هلیکوباکتر منفی است و داروی فعلی فقط بیسموت است، بهتر است به یک متخصص گوارش مراجعه کنید تا با انجام آزمایشهای تکمیلی مثل اندوسکوپی، مانومتری مری یا بررسی تخلیه معده، علت دقیق مشخص شود و درمان مناسب شامل داروهای کنترل رفلاکس، بهبود حرکات معده و رژیم غذایی تنظیم شود. رعایت وعدههای کوچک و پرهیز از غذاهای محرک تا مراجعه هم کمککننده است.
متخصص گوارش و کبد
سلام. یه مدته که معدم دچار سوزش میشد جوری که توی دهنم طعم تلخ احساس میکردم بعد شروع کردم به مصرف لانزوپرازول دیگه سوزش حس نمیکنم ولی با خوردن بعضی غذاها دچار رفلاکس میشم. یه شب هم بخاطر سنگینی معده از خواب بیدار شدم انگار مری ام ملتهبه خیلی هم آروغ میزنم. هر کاری میکنم هر چقدر که رعایت میکنم بازم بر میگرده دیگه فکر کنم از شدت رفلاکس دچار ورم معده و مری شدم
سلام.
علائم شما مثل سوزش معده، طعم تلخ در دهان، رفلاکس مکرر و سنگینی معده شبانه نشاندهنده ریفلاکس معده به مری (GERD) یا التهاب مری ناشی از اسید است. مصرف لانزوپرازول به کاهش سوزش کمک میکند، اما ممکن است در اثر غذاهای محرک یا رعایت ناقص رژیم غذایی، علائم دوباره برگردد. توصیه میشود حتماً به متخصص گوارش مراجعه کنید تا با اندوسکوپی و بررسی دقیق شدت التهاب مشخص شود و درمان کامل شامل داروهای مناسب و اصلاح سبک زندگی برای کاهش رفلاکس و پیشگیری از عوارض طولانیمدت مثل زخم یا تنگی مری آغاز شود.
متخصص گوارش و کبد
سلام .قبلا سمت چپ شکم کنار نافم درد میکرد احساس سوختی و سنگینی میکرد رفتم دکتر گفتش ورم معده داری و روده .دارو خوردم خوب شدم تا حدودی دیگه درد نداشتم الان چند روزه عوت کرده و دردش زیاد شده انگار پاره شده دلیلش میشه همون ورم روده و معده باشه
سلام، درد شدید و احساس پاره شدن در سمت چپ شکم میتواند نشانه مشکلات گوارشی مثل التهاب معده یا روده باشد، اما ممکن است علل جدیتری مثل عفونت یا مشکلات روده هم داشته باشد. بهتر است هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید تا معاینه و در صورت نیاز آزمایش یا تصویربرداری انجام شود و درمان مناسب شروع شود.
سلام معده دردی که هیچ ازمایشی نشون نمیده که از چیه، بنظر شما باید چیکار کرد؟ ضمنا تیرویید بالا و کراتین بالای خون هم از مشکلات زمینه ای برای بیمار هست، درد معده بیشتر زیر قفسه سینه به سمت زیر قلب کشیده شده، ممنون میشم راهنمتیی کنید
سلام، با توجه به اینکه آزمایشهای اولیه مشکلی نشان ندادهاند اما درد معده به صورت زیر قفسه سینه و به سمت زیر قلب کشیده میشود، لازم است علاوه بر بررسیهای گوارشی، مشکلات مربوط به تیروئید و سطح کراتین خون نیز به دقت کنترل شوند، زیرا هر دو میتوانند روی عملکرد بدن و احساس درد تأثیرگذار باشند. پیشنهاد میکنم با پزشک متخصص گوارش و داخلی مشورت کنید تا در صورت نیاز آزمایشهای تکمیلی مانند اندوسکوپی یا بررسیهای قلبی و متابولیک انجام شود. همچنین مدیریت مشکلات تیروئید و کراتین خون تحت نظر پزشک اهمیت زیادی دارد تا علت دقیق درد مشخص و درمان مناسب انجام شود.
متخصص داخلی
سلام من ورم معده دارم و نفخ میکنم علتش چیست؟
سلام وقت شما بخیر،
ورم معده یا گاستریت معمولاً به دلیل التهاب پوشش داخلی معده ایجاد میشود و یکی از علائم شایع آن نفخ، احساس سنگینی، سوزش معده، تهوع یا بیاشتهایی است. این التهاب میتواند ناشی از عواملی مانند عفونت باکتریایی (مخصوصاً هلیکوباکتر پیلوری)، مصرف زیاد داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن)، استرس مزمن، مصرف الکل یا رژیم غذایی تحریککننده باشد. نفخ نیز معمولاً به دلیل تجمع گاز در معده یا روده و کند شدن هضم غذا اتفاق میافتد. برای درمان مؤثر، رعایت رژیم غذایی مناسب، پرهیز از غذاهای نفاخ و چرب، مصرف داروهای تجویزی مانند ضداسیدها و در صورت لزوم آنتیبیوتیک (در صورت وجود عفونت باکتریایی) توصیه میشود. بهتر است برای تشخیص دقیق و درمان مناسب به پزشک گوارش مراجعه کنید.
متخصص گوارش و کبد
سلام
وقت بخیر
چند ماهی هست که شکمم به شدت بزرگ و سفت شده و هر غذایی که میخورم سریع معدم نفخ میکنه و با اینکه هنوز گرسنه هستم احساس سنگینی میکنم و دیگه نمیتونم غذا بخورم
سلام وقت شما هم بخیر،
بزرگ و سفت شدن شکم همراه با نفخ زیاد و احساس سیری زودهنگام میتونه نشونهای از مشکلات گوارشی مثل سندروم روده تحریکپذیر (IBS)، یبوست مزمن، تجمع گاز، اختلالات حرکتی معده یا حتی مشکلات جدیتر مثل تجمع مایع شکمی (آسیت) یا توده در ناحیه شکم باشه. بهتره برای بررسی دقیقتر، سونوگرافی شکم، آزمایش خون، و مشاوره با متخصص گوارش انجام بدید. تا زمان ویزیت، وعدههای غذاییتون رو سبکتر، در حجم کمتر و دفعات بیشتر مصرف کنید و از غذاهای نفاخ مثل حبوبات، نوشابه، و غذاهای چرب دوری کنید.
متخصص گوارش
سلام الی عزیزم بخاطر درد معده شما به دکتر مراجعه کردین؟؟ متوجه مشکل خودتون شدین؟اخه منم دقیقا هینجوری که شما گفتین هستم
سلام برای معده درد چه داروی گیاهی بخوریم ؟
سلام! برای معده درد، برخی داروهای گیاهی میتوانند مفید باشند. مثلا چای زنجبیل میتواند به کاهش التهاب معده و بهبود هضم کمک کند. همچنین مصرف دمنوش نعناع و یا دمنوش بابونه نیز برای تسکین درد معده و آرامش دستگاه گوارش مفید است. البته قبل از استفاده از هرگونه داروی گیاهی، بهتر است با پزشک طب سنتی مشورت کنید تا از ایمنی آنها برای شرایط خاص شما مطمئن شوید.
متخصص طب سنتی
حدود 15ساله ورم معده ظاهر شکمی زشت وباد کرده دارم اسید معده بسیار بالاست رفلاکس دارم
سلام
ورم معدهی مزمن، اسید معدهی بالا و رفلاکس میتوانند باعث نفخ مداوم و تغییر در ظاهر شکم شوند. این مشکل معمولاً به دلیل التهاب معده، تأخیر در تخلیه معده یا رشد بیش از حد باکتریهای روده رخ میدهد. برای کاهش علائم، رژیم غذایی متعادل، پرهیز از غذاهای تحریککننده مانند چای، قهوه، ادویههای تند و غذاهای چرب، و مصرف منظم داروهای کنترلکننده اسید توصیه میشود. همچنین، بررسی دقیقتر توسط متخصص گوارش برای تشخیص علت دقیق و دریافت درمان مناسب ضروری است.
متخصص گوارش
خانم ۳۳سالش است الان دوروزاست معده اش ورم کرده ودرد داره غذا هم نمیتونه بخوره خیلی اذیت است میشه دارویی معرفی کنید ممنون میشم
سلام، ورم و درد معده ممکن است ناشی از مشکلات مختلفی مانند گاستریت، اسید معده زیاد، یا مشکلات گوارشی دیگر باشد. در صورتی که علائم ادامه پیدا کرده و شخص قادر به خوردن غذا نباشد، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کند. به طور موقت، داروهایی مانند آنتیاسیدها یا داروهای مهارکننده اسید معده (مثل امپرازول یا رانیتیدین) میتوانند کمک کنند، اما درمان دقیقتر بستگی به تشخیص پزشک دارد. علاوه بر این، توصیه میشود که رژیم غذایی ملایم و کم چرب مصرف کند و از غذاهای سنگین و تحریککننده پرهیز کند. برای کاهش درد و التهاب ممکن است داروهایی مثل بروفن مفید باشند، اما باز هم بهتر است با پزشک مشورت کنید.
متخصص گوارش
سلام خسته نباشید من سر معده ام درد میکنه مخصوصا موقع غذا خوردن حالت تهوع دست میده و دفعم روشن پارسال آندوسکوپی کردم دکتر گفت میکروب معده داری
سلام. درد سر معده همراه با تهوع موقع غذا خوردن و تغییر رنگ دفع میتواند به فعال بودن میکروب معده، التهاب معده یا مشکلات گوارشی مرتبط باشد، بهخصوص اگر قبلاً تشخیص داده شده و درمان کامل نشده باشد. پرهیز از غذاهای تند، چرب و نوشیدنیهای محرک میتواند موقتاً کمک کند، اما کافی نیست. با توجه به سابقه آندوسکوپی، لازم است دوباره بررسی شوید. بهتر است به متخصص گوارش مراجعه کنید تا در صورت نیاز آزمایش و درمان مناسب انجام شود.
متخصص گوارش و کبد