بررسی روش های درمان سنگ لوزه از درمان خانگی تا درمان پزشکی

سنگ لوزه زمانی ایجاد می‌شود که مواد باقی‌مانده، سلول‌های مرده و باکتری‌ها در فرورفتگی‌های لوزه جمع شوند و توده‌های کوچک سفید یا زرد تشکیل دهند. این مشکل معمولاً خطرناک نیست، اما می‌تواند بوی بد دهان، احساس گیر کردن چیزی در گلو یا درد ایجاد کند. بسیاری از افراد بدون اینکه بدانند سنگ لوزه دارند، فقط از علائم آن شکایت می‌کنند. در این مقاله از دکترتو با شما هستیم تا به طور مفصل به بررسی درمان سنگ لوزه بپردازیم.

چه زمانی سنگ لوزه نیاز به درمان دارد؟

سنگ لوزه زمانی نیاز به درمان دارد که از حالت بدون علامت خارج شود و برای فرد ایجاد ناراحتی کند. سنگ‌های کوچک معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کنند، اما اگر بزرگ‌تر شوند ممکن است احساس گیر کردن جسم خارجی، دشواری بلع یا تحریک مداوم گلو ایجاد کنند. بوی بد دهان که با مسواک و دهان‌شویه هم برطرف نمی‌شود یکی از مهم‌ترین دلایل مراجعه به پزشک است و معمولاً نشان‌دهنده تجمع باکتری‌ها در لوزه‌ها است.

تکرار شدن سنگ لوزه نیز اهمیت دارد، مخصوصاً در افرادی که لوزه‌های کریپتیک با فرورفتگی‌های عمیق دارند. حتی سنگ‌های کوچک اما مکرر می‌توانند نشانه نیاز به بررسی تخصصی باشند. در نهایت، علائمی مانند درد شدید، التهاب، تب یا خروج چرک نشان می‌دهد که وضعیت از حد معمول گذشته و باید جدی‌تر پیگیری شود.

درمان خانگی سنگ لوزه

شاید تمایل به درمان خانگی داشته باشید و این سوال در ذهن شما ایجاد شود که چگونه سنگ لوزه را خارج کنیم؟ درمان‌های خانگی معمولاً اولین و ساده‌ترین راه برای کنترل سنگ لوزه هستند و می‌توانند به کاهش بو، درد و خارج شدن طبیعی سنگ کمک کنند. در ادامه، بهترین و ایمن‌ترین روش‌های خانگی را مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم.

۱. شستشو با آب نمک

غرغره کردن آب‌نمک یکی از ساده‌ترین و مؤثرترین روش‌های خانگی برای شل شدن سنگ لوزه و کاهش التهاب است. بسیاری از افراد بعد از چند روز استفاده منظم از این روش، ممکن است متوجه کوچک شدن یا جدا شدن کامل سنگ شوند و حتی بوی بد دهانشان هم کمتر شود.

کافی است نصف قاشق نمک را در یک لیوان آب گرم حل کرده و چند بار در روز غرغره کنید؛ فقط دقت کنید آب خیلی داغ نباشد تا گلو را تحریک نکند. این روش طبیعی و تقریباً بدون عارضه است و برای بیشتر افراد قابل استفاده است. البته در سنگ‌های بزرگ‌تر یا سفت‌تر، ممکن است نیاز باشد کنار غرغره آب‌نمک از روش‌های تکمیلی دیگری هم استفاده شود.

سنگ لوزه داری و نگرانی درمان نشه؟

از متخصص مشاوره بگیر.

متخصص گوش و حلق و بینی

۲. فشار ملایم با سواب (Cotton swab)

استفاده از سواب پنبه‌ای برای خارج کردن سنگ لوزه یکی از روش‌های خانگی رایج است، اما باید با احتیاط زیادی انجام شود. اگر سنگ در سطح لوزه باشد، می‌توان با فشار بسیار ملایم و با کمک آینه و نور کافی آن را به بیرون هدایت کرد، اما هرگونه درد یا خونریزی نشانه توقف فوری است.

استفاده نادرست از سواب می‌تواند باعث آسیب، خونریزی یا حتی عفونت شود و هرگز برای سنگ‌های عمیق مناسب نیست. این روش فقط برای سنگ‌های سطحی کاربرد دارد و در موارد مکرر یا عمیق بهتر است کار به متخصص ENT سپرده شود. دستکاری زیاد لوزه در خانه می‌تواند التهاب ایجاد کند.

۳. واترپیک با فشار ملایم

واترپیک یکی از ابزارهایی است که علاوه بر تمیز کردن دندان‌ها، برای شستشوی سنگ لوزه هم استفاده می‌شود و می‌تواند با جریان کنترل‌شده آب، سنگ‌های سطحی را جدا کند. نکته اصلی این است که فشار دستگاه باید روی کمترین درجه باشد تا به بافت لوزه آسیب نرسد. هنگام استفاده، نباید سر واترپیک را مستقیم روی لوزه گذاشت و بهتر است از فاصله کم، آب را به سمت فرورفتگی‌ها هدایت کرد تا سنگ بدون فشار جدا شود.

این روش برای کسانی که سنگ‌های مکرر دارند کمک‌کننده است، اما در صورت استفاده نادرست می‌تواند باعث خونریزی یا فرو رفتن بیشتر سنگ شود. به همین دلیل، اگر تجربه کافی ندارید یا سنگ بزرگ است، بهتر است قبل از انجام این کار با پزشک مشورت کنید.

۴. رعایت بهداشت دهان و دندان

رعایت بهداشت دهان و دندان یکی از مؤثرترین روش‌ها برای پیشگیری و کنترل سنگ لوزه است، چون تجمع باکتری‌ها و باقی‌مانده غذا باعث تشکیل سنگ می‌شود. مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و دهان‌شویه می‌تواند دهان را تمیز نگه دارد و بوی بد دهان را کاهش دهد.

تمیز کردن زبان هم اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از باکتری‌های عامل بو روی زبان جمع می‌شوند و با استفاده از زبان‌پاک‌کن یا مسواک نرم می‌توان این تجمع را کم کرد. نوشیدن آب کافی نیز دهان و گلو را مرطوب نگه می‌دارد و از رشد باکتری‌ها جلوگیری می‌کند. رعایت این نکات ساده کمک می‌کند سنگ لوزه کمتر تشکیل شود و سلامت دهان حفظ شود.

درمان پزشکی سنگ لوزه

اگر سنگ لوزه بزرگ، دردناک، مکرر یا مقاوم به روش‌های خانگی باشد، درمان‌های پزشکی وارد عمل می‌شوند. متخصص گوش، حلق و بینی می‌تواند با ابزارهای دقیق، سنگ‌ها را به‌صورت ایمن و بدون آسیب خارج کند. در ادامه، مؤثرترین روش‌های تخصصی درمان لوزه که توسط پزشک انجام می‌شود را معرفی می‌کنم.

۱. تخلیه سنگ توسط متخصص ENT

وقتی سنگ لوزه در جای عمیق قرار داشته باشد یا بزرگ‌تر از حد معمول شود، بهترین و امن‌ترین کار مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی است. پزشک با ابزارهای ظریف و بدون درد، سنگ را با دقت خارج می‌کند. این روش سریع است و معمولاً بدون خونریزی یا آسیب انجام می‌شود.

یکی از مزیت‌های مراجعه به متخصص این است که پزشک می‌تواند وضعیت کلی لوزه‌ها را بررسی کند. گاهی سنگ‌های کوچک‌تر نیز در نواحی دیگر وجود دارند که شما نمی‌بینید اما پزشک با معاینه تشخیص می‌دهد. همچنین اگر التهاب یا عفونت وجود داشته باشد، پزشک درمان مناسب را همزمان تجویز می‌کند.

این روش معمولاً برای افرادی توصیه می‌شود که سنگ‌های مکرر یا دردناک دارند. همچنین اگر شما از تماس با لوزه یا روش‌های خانگی می‌ترسید، تخلیه توسط پزشک مطمئن‌ترین انتخاب است.

پزشکان پیشنهادی

۴.۶ (۱۴۶۷ نظر)

دکتر محمدباقر بخشی پور

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۹۷۲ نظر)

دکتر سید مهدی سنبلستان

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۸۹۰ نظر)

دکتر اعظم خیرمند پاریزی

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۸۵۷ نظر)

دکتر حسین محمودی

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۶۹۱ نظر)

دکتر علی اکبر طاهری

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۴.۹ (۶۵۰ نظر)

دکتر شمیلا رضوانی نیا

تخصص گوش و حلق و بینی

نوبت بگیرید

۲. لیزر لوزه (Cryptolysis)

لیزر لوزه یک روش کم‌تهاجمی است که برای افرادی مناسب است که مدام سنگ لوزه تشکیل می‌دهند. در این روش، پزشک با لیزر فرورفتگی‌های عمیق لوزه را سطحی‌تر می‌کند تا محیطی که سنگ در آن تشکیل می‌شود از بین برود. این کار معمولاً در مطب و با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

مزیت این روش این است که نیازی به جراحی کامل لوزه نیست و دوره نقاهت هم بسیار کوتاه است. بیشتر افراد بعد از یک یا دو روز به فعالیت‌های عادی برمی‌گردند. درد این روش بسیار کمتر از جراحی کامل است و خطر عوارض نیز کمتر است. با این حال، این روش برای همه مناسب نیست. اگر لوزه‌ها خیلی بزرگ یا بسیار ملتهب باشند یا سنگ‌ها بسیار مکرر و عمیق باشند، ممکن است پزشک به جای لیزر، گزینه جراحی کامل را پیشنهاد دهد.

۳. آنتی بیوتیک برای سنگ لوزه

آنتی‌بیوتیک معمولاً برای درمان مستقیم سنگ لوزه استفاده نمی‌شود، اما اگر همزمان عفونت لوزه وجود داشته باشد، پزشک ممکن است آن را تجویز کند. قویترین آنتی بیوتیک برای عفونت لوزه می‌تواند التهاب را کاهش دهد و باعث شود سنگ‌ها کوچک‌تر شده یا راحت‌تر خارج شوند.

با این حال، استفاده مکرر از آنتی‌بیوتیک توصیه نمی‌شود، چون سنگ لوزه یک مشکل ساختاری در لوزه‌ها است و با آنتی‌بیوتیک درمان قطعی نمی‌شود. بنابراین پزشکان فقط در شرایطی که عفونت باکتریایی وجود داشته باشد از آن استفاده می‌کنند. اگر پزشک برای شما آنتی‌بیوتیک تجویز کرد، مهم است که دوره درمان را کامل کنید. قطع زودهنگام دارو می‌تواند باعث بازگشت عفونت و بدتر شدن علائم شود.

نمی‌دونی بهترین درمان سنگ لوزه چیه؟ از متخصص کمک بگیر.

دکتر سنگ لوزه

۴. جراحی برای درمان قطعی سنگ لوزه (تونسیلکتومی) (تنها در موارد شدید یا مکرر)

تونسیلکتومی یا جراحی برداشت لوزه تنها برای مواردی توصیه می‌شود که سنگ‌ها بسیار دردناک، بزرگ یا مکرر باشند. اگر فرد در سال چندین بار سنگ آزاردهنده پیدا کند یا بوی بد دهان شدید و دائمی داشته باشد، ممکن است پزشک جراحی را پیشنهاد دهد. این روش قطعی‌ترین درمان است چون لوزه‌ها به‌طور کامل برداشته می‌شوند.

جراحی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود و دوران نقاهت حدود یک تا دو هفته است. در این مدت فرد ممکن است گلودرد، مشکل در بلع و درد گوش داشته باشد. اما بعد از بهبود کامل، مشکل سنگ لوزه برای همیشه از بین می‌رود. قبل از تصمیم به جراحی، پزشک معمولاً روش‌های ساده‌تر را پیشنهاد می‌کند. اما در مواردی که سنگ‌ها کیفیت زندگی فرد را به‌طور جدی مختل کنند، جراحی می‌تواند بهترین و منطقی‌ترین انتخاب باشد.

درمان سنگ لوزه در کودکان

سنگ لوزه در کودکان کمتر از بزرگسالان شایع است، اما وقتی رخ می‌دهد می‌تواند باعث ناراحتی زیادی شود. کودکان معمولاً نمی‌توانند دقیق بگویند چیزی در گلوشان هست و ممکن است فقط از درد، بوی بد دهان یا سختی در بلع شکایت کنند، بنابراین والدین باید به آرامی دهان کودک را بررسی کنند و در صورت مشاهده لکه سفید به پزشک مراجعه کنند.

درمان خانگی برای کودکان باید کاملاً ایمن باشد، مانند غرغره آب نمک یا نوشیدن آب کافی، ولی استفاده از سواب یا واترپیک توصیه نمی‌شود. در بیشتر موارد، پزشک بهترین گزینه برای تخلیه سنگ لوزه کودکان است. اگر کودک به‌طور مکرر سنگ یا التهاب لوزه داشته باشد، جراحی لوزه ممکن است بهترین راه‌حل باشد و معمولاً به بهبود خواب، تنفس و کاهش عفونت‌ها کمک می‌کند.

نتیجه گیری

سنگ لوزه مشکلی شایع و معمولاً بی‌خطر است، اما وقتی علامت‌دار باشد یا تکرار شود، می‌تواند حسابی آزاردهنده باشد. خوشبختانه از روش‌های ساده خانگی گرفته تا درمان‌های پزشکی، گزینه‌های زیادی برای کنترل و درمان سنگ لوزه وجود دارد. اگر سنگ کوچک و سطحی باشد، معمولاً با غرغره آب‌نمک یا رعایت بهداشت دهان قابل کنترل است. اما اگر سنگ بزرگ، دردناک یا مکرر باشد، مراجعه به متخصص ENT بهترین انتخاب است. در نهایت، هدف این است که کیفیت زندگی شما بهتر شود و احساس راحتی بیشتری داشته باشید. آگاهی از روش‌های مختلف درمان و زمان مناسب مراجعه به پزشک می‌تواند کمک کند تصمیم درست را در زمان درست بگیرید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!