فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید
تالاسمی مینور یک اختلال ژنتیکی خونی است که در بسیاری از موارد، تأثیر جدی بر عملکرد روزمره فرد ندارد. با این حال، کمخونی خفیف ناشی از این بیماری ممکن است در برخی افراد باعث احساس خستگی یا کاهش انرژی شود. از آنجا که تالاسمی مینور با کمبود آهن تفاوت دارد، تشخیص درست و انتخاب رویکرد مناسب اهمیت زیادی دارد. اشتباه در تشخیص میتواند منجر به مصرف غیرضروری مکملها و بروز عوارض شود. به همین دلیل آگاهی از اصول مدیریت و مراقبت در این بیماری ضروری است. بررسی این موضوع که درمان تالاسمی چگونه تعریف میشود، به درک بهتر مسیر مراقبتی بیماران کمک میکند. در این مطلب از دکترتو، روشهای درمان تالاسمی و چگونگی انجام هر روش را بررسی میکنیک.
درمان تالاسمی مینور چیست؟
درمان تالاسمی مینور معمولاً به صورت حمایتی است، زیرا این نوع تالاسمی معمولاً باعث کمخونی خفیف میشود و نیازی به درمانهای تهاجمی ندارد. مهمترین اقدام در مدیریت تالاسمی مینور، جلوگیری از کمخونی و حفظ سطح هموگلوبین در محدوده سالم است. پزشکان معمولاً مصرف مکملهای فولیک اسید را توصیه میکنند تا باعث تولید گلبولهای قرمز سالم شود. برای انجام آزمایش ژنتیک و بررسی وضعیت هموگلوبین و ژنهای مرتبط، میتوانید به آزمایشگاه های ژنتیک تهران مراجعه کنید.
علاوه بر این، تغییرات در رژیم غذایی و نظارت منظم بر وضعیت خونی بیمار اهمیت زیادی دارد. در موارد نادر که کمخونی شدیدتر شود یا مشکلات دیگری به وجود آید، نیاز به درمانهای دارویی خاص یا مداخلات دیگر خواهد بود. بنابراین، تشخیص دقیق و پیگیری منظم توسط پزشک متخصص هماتولوژی اهمیت ویژهای دارد. معمولا درمان تالاسمی شامل موارد زیر است:
- فولیک اسید
- قرص فیفول
- قرص فروفورت
- قرص فروس سولفات
- تغییرات رژیم غذایی
- نظارت و پیگیری منظم
- درمانهای حمایتی

1. فولیک اسید برای تالاسمی مینور
فولیک اسید که برخی آن را اسید فولیک مینامند، یک ویتامین B مهم است که در تولید سلولهای خونی نقش اساسی دارد. بیماران تالاسمی مینور به دلیل تولید کمتر هموگلوبین، ممکن است دچار نیاز بیشتر به فولیک اسید شوند تا بتوانند کمخونی را کنترل کنند. مصرف منظم فولیک اسید به بهبود سلامت گلبولهای قرمز و جلوگیری از بروز علائم کمخونی کمک میکند. مکملهای فولیک اسید میتوانند به کاهش خستگی و ضعف در بیماران تالاسمی مینور کمک کنند و نقش مؤثری در حفظ سلامت عمومی دارند. با این حال، میزان مصرف باید طبق توصیه پزشک و براساس نیازهای فردی تعیین شود.
متن انگلیسی:
healthline
Individuals with thalassemia minor may need to limit the amount of iron in their diet. Healthcare professionals typically recommend a nutritious diet rich in fruits and vegetables and low in fats for people with the condition.
ترجمه متن:
افراد مبتلا به تالاسمی مینور ممکن است نیاز به محدود کردن میزان آهن در رژیم غذایی خود داشته باشند. متخصصان معمولاً یک رژیم غذایی مغذی سرشار از میوهها و سبزیجات و کمچرب را برای افراد مبتلا به این بیماری توصیه میکنند.
2. قرص فیفول برای تالاسمی مینور
قرص فیفول یا ففول که حاوی آهن و اسید فولیک است، معمولاً برای افراد مبتلا به تالاسمی مینور بهصورت روتین توصیه نمیشود، زیرا در این افراد کمخونی ناشی از کمبود آهن نیست و سطح آهن بدن اغلب طبیعی است. مصرف خودسرانه فیفول در تالاسمی مینور میتواند باعث تجمع آهن در بدن و افزایش خطر آسیب به کبد و سایر اندامها شود. تنها در صورتی که همزمان کمبود آهن یا کمبود اسید فولیک با آزمایش خون تأیید شود، پزشک ممکن است مصرف آن را برای مدت محدود تجویز کند. بنابراین مصرف فیفول در تالاسمی مینور باید حتماً تحت نظر پزشک و بر اساس نتایج آزمایشگاهی انجام شود و استفاده خودسرانه آن توصیه نمیشود.
3. قرص فروفورت برای تالاسمی مینور
فروفورت یک مکمل آهن است که به افزایش سطح هموگلوبین و بهبود علائم کمخونی کمک میکند. این دارو میتواند برای بیماران تالاسمی مینور که دچار کمبود آهن واقعی هستند، بسیار مفید باشد و به افزایش کیفیت زندگی آنها کمک کند. مصرف فروفورت باید با نظارت دقیق پزشک انجام شود و به هیچ عنوان به صورت خودسرانه مورد استفاده قرار نگیرد، زیرا مصرف بیش از حد آهن به اندامهایی مانند کبد و قلب آسیب میرساند. بنابراین، غربالگریهای منظم برای ارزیابی وضعیت آهن بدن ضروری است.

4. قرص فروس سولفات برای تالاسمی مینور
فروس سولفات یکی از رایجترین مکملهای آهن است که برای درمان کمخونی ناشی از فقر آهن در بیماران تالاسمی مینور استفاده میشود. این قرص به افزایش تولید هموگلوبین و بهبود اکسیژنرسانی به بافتها کمک میکند و علائم کمخونی را کاهش میدهد. میزان و مدت مصرف فروس سولفات فقط باید توسط پزشک تعیین شود؛ زیرا مصرف بیش از حد میتواند موجب مسمومیت با آهن شود. همچنین عوارض جانبی مثل مشکلات گوارشی هم ممکن است در برخی بیماران ایجاد شود که باید به آن توجه شود.
5. درمان تالاسمی مینور با تغییرات رژیم غذایی
تغییرات غذایی در بیماران تالاسمی مینور میتواند نقش مهمی در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی داشته باشد. مصرف مواد غذایی غنی از فولیک اسید مانند سبزیجات برگدار سبز، میوهها، و غلات کامل توصیه میشود. همچنین مصرف مواد غذایی حاوی آهن باید متناسب با نیاز بدن تنظیم شود. از سوی دیگر، پرهیز از مصرف بیش از حد مواد غذایی سرشار از آهن بدون تجویز پزشک، به منظور جلوگیری از تجمع آهن و عوارض ناشی از آن ضروری است. همچنین نوشیدن آب کافی و مصرف غذاهای حاوی ویتامین C هم برای افزایش جذب آهن مفید است.

6. نظارت و پیگیری منظم برای درمان تالاسمی مینور
پیگیری منظم وضعیت سلامت بیماران تالاسمی مینور توسط پزشک اهمیت ویژهای دارد. انجام آزمایشهای دورهای خون برای بررسی سطح هموگلوبین، آهن و دیگر شاخصهای خونی به مدیریت بهتر بیماری کمک و از بروز عوارض پیشگیری میکند. در صورت بروز هر گونه تغییر در علائم یا وضعیت عمومی بیمار، باید با پزشک مشورت شود تا درمانهای لازم اصلاح یا تغییر یابند. نظارت منظم همچنین باعث میشود که درمانها به صورت بهینه و با کمترین عوارض ممکن انجام شود.
7. درمان های حمایتی تالاسمی مینور
علاوه بر داروها و تغییر در رژیم غذایی، درمانهای حمایتی مانند مشاوره تغذیهای، فعالیت بدنی منظم و مدیریت استرس هم به بهبود کیفیت زندگی بیماران تالاسمی مینور کمک میکند. حمایت روانی نیز بخش مهمی از درمان است که از طریق مشاوره و گروههای حمایتی انجام میشود. هدف از درمانهای حمایتی کاهش عوارض جانبی، افزایش انرژی و توانمندی بیمار در انجام فعالیتهای روزمره و ارتقاء سلامت کلی بیمار است. این اقدامات مکمل درمانهای پزشکی اصلی بوده و باید به طور مستمر دنبال شوند.
8. درمان قطعی تالاسمی مینور
تالاسمی مینور یک اختلال ژنتیکی است که در حال حاضر درمان قطعی برای آن وجود ندارد. این وضعیت به دلیل وجود یک نسخه جهشیافته از ژنهای هموگلوبین ایجاد میشود و نمیتوان با دارو یا روشهای پزشکی آن را کاملاً اصلاح کرد. مدیریت تالاسمی مینور بیشتر به کنترل علائم و پیشگیری از عوارض احتمالی محدود میشود.
با این حال، مشاوره ژنتیک یکی از مهمترین راهکارها برای پیشگیری از تولد فرزند مبتلا به تالاسمی ماژور است. افراد ناقل میتوانند با آگاهی از وضعیت ژنتیکی خود و شریک زندگیشان تصمیمات آگاهانهای برای ازدواج و فرزندآوری بگیرند. این کار نقش پیشگیرانه بسیار مهمی دارد. این مورد معمولا در آزمایش های ازدواج بررسی میشود. اگر در یکی از شهر های جنوبی کشور قرار دارید با مراجعه به یکی از آزمایشگاه های ازدواج شیراز این مورد را بررسی کنید.
9. درمان تالاسمی مینور برای ازدواج
تالاسمی مینور معمولاً مشکلی برای سلامت فرد ایجاد نمیکند، اما درباره تالاسمی و ازدواج، به دلیل احتمال انتقال ژن معیوب به فرزندان، توجه ویژهای لازم است. اگر هر دو زوج مبتلا به تالاسمی مینور باشند، خطر تولد فرزند مبتلا به تالاسمی ماژور وجود دارد که نوع شدید بیماری محسوب میشود. انجام آزمایشهای ژنتیکی در یکی از آزمایشگاه های ژنتیک ازدواج تهران و مشاوره پیش از ازدواج میتواند به شناسایی این خطرات کمک کند. همچنین با روشهای پیشگیری مثل تشخیص ژنتیکی پیش از تولد (PGD) یا استفاده از تکنیکهای کمک باروری، میتوان از تولد کودک مبتلا به تالاسمی ماژور جلوگیری کرد و آیندهای سالمتر برای خانواده رقم زد.
| نوع درمان | توضیحات |
|---|---|
| داروهای مکمل | برای کنترل عوارض کمخونی ناشی از تالاسمی مینور ممکن است قرصهای فیفول،فروفورت و فروس سولفات توسط پزشک تجویز شود. مصرف خودسرانه این داروها میتواند بسیار خطرناک باشد. |
| تغییرات رژیم غذایی | پرهیز از مصرف آهن اضافی؛ مصرف ویتامین C برای جذب بهتر آهن. |
| نظارت و پیگیری منظم | آزمایش خون دورهای برای بررسی هموگلوبین و آهن؛ تطبیق درمان با وضعیت فعلی بیمار. |
| درمانهای حمایتی | مشاوره تغذیه، فعالیت بدنی، مدیریت استرس و حمایت روانی برای ارتقاء کیفیت زندگی. |
بهترین قرص برای تالاسمی مینور
مکمل فولیک اسید به عنوان بهترین و رایجترین قرص برای بیماران مبتلا له تالاسمی مینور شناخته میشود. این ویتامین به ساخت و تقسیم سلولهای قرمز کمک میکند و در بسیاری از موارد کمخونی خفیف این بیماران موثر است. میزان مصرف و طول مدت استفاده از این مکمل باید توسط پزشک تعیین شود. علاوه بر فولیک اسید، در موارد خاص که کمبود آهن نیز وجود داشته باشد، پزشک مصرف مکملهای آهن را توصیه میکند. البته که این مکملها نباید بدون تجویز پزشک مصرف شوند؛ زیرا تجمع آهن منجر به عوارض جبرانناپذیری خواهد شد.
درمان تالاسمی مینور در بزرگسالان
در بزرگسالان مبتلا به تالاسمی مینور، درمان معمولاً شامل کنترل کمخونی و پیشگیری از عوارض احتمالی است. مکملهای فولیک اسید و آهن (در صورت کمبود قطعی) تجویز میشوند و تغییرات رژیم غذایی نیز توصیه میشود. علاوه بر این، نظارت مستمر و انجام آزمایشهای دورهای برای ارزیابی وضعیت خونی هم ضروری است. در مواردی که کمخونی خفیف و فاقد علائم خاص باشد، احتمالا نیاز به درمان خاص نباشد.
متن انگلیسی:
به نقل از cdc
The type of treatment a person receives depends on the type of thalassemia they have. In people with severe thalassemia, there are fewer red blood cells and less hemoglobin in the body. This leads to more severe anemia.
ترجمه متن:
نوع درمانی که فرد دریافت میکند به نوع تالاسمی که به آن مبتلا است بستگی دارد. در افرادی که تالاسمی شدید دارند، گلبولهای قرمز و هموگلوبین کمتری در بدن وجود دارد. این امر منجر به کمخونی شدیدتر میشود.
درمان تالاسمی مینور در کودکان
در کودکان، درمان تالاسمی مینور بر پیشگیری از بروز کمخونی شدید و حمایت از رشد و نمو طبیعی تمرکز دارد. مکملهای فولیک اسید اغلب توصیه و تغذیه مناسب با توجه به نیازهای خاص کودک در نظر گرفته میشود. همچنین بررسیهای منظم برای اطمینان از عدم بروز عوارض و مشکلات خونی ضروری است. خانوادهها باید آموزش ببینند تا علائم هشداردهنده را بشناسند و در صورت نیاز به موقع به پزشک مراجعه کنند.
نتیجه گیری
درمان تالاسمی در نوع مینور بیشتر بر پایه مدیریت و پایش مداوم است تا درمان تهاجمی. اغلب بیماران تنها به بررسیهای دورهای و حفظ تعادل خونی نیاز دارند و نیازی به مداخلات دارویی گسترده ندارند. در برخی موارد، حمایت تغذیهای یا مصرف مکملهایی مانند فولیک اسید مطرح میشود، اما مصرف آهن تنها زمانی بررسی میشود که کمبود آن بهطور دقیق تأیید شده باشد. این رویکرد نشان میدهد که تالاسمی مینور بیشتر یک وضعیت قابلکنترل است و با مراقبت مناسب، میتوان از بروز عوارض احتمالی آن پیشگیری کرد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام. من به تالاسمی از نوع ساده (مینور ) مبتلا هستم و علیرغم توضیحات دقیق و کامل پزشکان محترم ، تجربه ی شخصی خودم را عرض میکنم که برای بزرگسالان مفید ولی به جهت مراقبت از فرزند مینور احتمالی بسیار مهمتر است .
دقیقا به خاطر کمبود یا کم بودن هموگلوبین که خود باعث ، عدم اکسیژن رسانی به بافتها و مغز میشود، که هم خود کودک و هم والدین بی اطلاع هستند ، لذا میبایست از دوره ی شیر خواری و بخصوص شروع رفتن به مهد کودک و مدرسه و …بدانیم که کودکمان ، معمولا انرژی و نشاط کافی را تجربه نمیکند و در طی رفت و آمد به مدرسه و مصرف انرژی، بی حالی ، ضعف، ، عدم یادگیری دروس به سرعت و متعارف ، خواب آلودگی و خمیازه در طول زمان مدرسه و مراجعه به منزل با خستگی و تمایل به خواب طولانی از آثار تالاسمی مینور میباشد که در ظاهر معمولا هیچ اشکالی به نظر نمیآید ، اما آزمایش های منظم و مصرف داروهایی (معمولا فولیک اسید ) که باعث بالا رفتن تعداد هموگلوبین ها میشود ،، باضافه ی درک کامل فرزند در زمان عدم یادگیری سریع دروس ( ممکن است نیاز به تکرار دو یا سه باره باشد)درک کودکان در هنگام بازی و فعالیتهای روزانه (معمولا به دلیل خستگی زودرس ، نسبت به کودک غیر مینور ) زودتر خسته و نباید توقع پایاپای بودن رقابتش با دیگر همکلاس ها شد ، البته در بسیاری از مواقع ممکن است ، این مورد اصلا به نظر نیاید و چنانچه فاصله تعداد گلبولهای قرمز با کودک معمولی ، به لحاظ آزمایشگاهی ، تفاوت زیادی نداشته باشد ، بنابراین ، به عنوان مثال اگر رنج نرمال گلبولهای قرمز از ۱۲ الی ۱۶ باشد، قاعدتاً عدد ۱۲هم نرمال است ولی ۱۱ خارج از رنج و باعث منفک شدن دو کودک در این خصوص و آزمایشگاه باشد. حال اگر تعداد گلبولهای قرمز کپدکپ۱۱ باشد و کودک دیگری ۷~۸ باشد ، بیانگر فاصلهای ، بیشتر تا ۱۲ و طبیعتا علایم مینور بیشتر قابل مشاهده یا احساس است . پس اگر به لحاظ درمانی و مصرف مکملهای این کم خونی ، با کمک پزشک هر چه تعداد گلبولهای قرمز به ۱۲نزدیکتر باشد ، طبعا شرایط بهتر و بعضا هیچگونه علامتی وجود و مشاهده نشود ،(هر چند به لحاظ ژنتیکی ، کم خونی مینور رفع نمیگردد و در دوران بزرگسالی ، ازدواج یک زوج مینور قطعا ممنوع است ) و پایان کلام اینکه ، چنانچه کودکی مینور داشته باشیم ، فقط با تغذیه ی مناسبتر و مصرف مکمل های بخصوص توسط پزشک ، میتوان هیچ گونه دغدغه ای نداشته و همواره کودک را سالم و در ردیف کودکان دیگر مشاهده کنیم ، سپس اقدام بعدی ، با گذشت سالهای زیادی که شخص قصد ازدواج دارد ، برای پیشگیری احتمالی از کودکی با بیماری تالاسمی ماژور (شدید), که پزشکان با بررسی نتایج آزمایش خون زوجین میتواند دستور ازدواج بلامانع را در صورتی که یکی از زوجین ، مینور نباشد را بدهد .حسن ختام اینکه به هیچ وجه بیماری ، یا مشکل یا دغدغه ی خاصی در این خصوص نداشته و نگران هیچ گونه تهدیدی در خصوص مینور خود و کودکان نداشته باشیم. لا آرزوی تندرستی و صحت و سلامت برای عزیزان محترم و گرامیو ارادتمند شما ، محسن