سنگ لوزه (تونسیلولیت) معمولاً خوشخیم و بیخطر است و فقط باعث بوی بد دهان، درد خفیف یا احساس جسم خارجی میشود. در اکثر موارد، خطر جدی ندارد و با درمان خانگی یا تخلیه ساده برطرف میشود. اما اگر عفونت ثانویه ایجاد کند، میتواند به آبسه پریتونسیلار یا گسترش عفونت منجر شود که نادر اما جدی است. در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، خطر بیشتر است. مطالعات نشان میدهند کمتر از ۵٪ موارد عوارض شدید دارند و جراحی لوزه در موارد مزمن ایمن است.
خارج کردن سنگ لوزه در خانه برای موارد کوچک و بدون عفونت شدید امکانپذیر است، اما اگر سنگ بزرگ، عمیق یا همراه عفونت باشد، حتماً به پزشک مراجعه کنید. روشهای ایمن خانگی شامل غرغره آبنمک گرم (۱ قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب) ۳–۴ بار در روز برای شل کردن سنگ، فشار ملایم با گوشپاککن یا خلال دندان روی سنگهای قابل دید در مقابل آینه (بدون فشار زیاد برای جلوگیری از خونریزی)، سرفه شدید یا کنترلشده برای بیرون انداختن طبیعی سنگ، و استفاده از دستگاه آبپاش دهانی (Waterpik) با فشار کم است. در موارد مزمن، جراحی لوزه یا لیزر کریپتولیز درمان قطعی است. از کندن با اشیاء تیز پرهیز کنید تا عفونت یا خونریزی ایجاد نشود.
برای درمان ورم لوزه، استفاده از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند. اگر برایتان سوال است که برای ورم لوزه چه قرصی بخوریم؟ باید بدانید که در صورت عفونت باکتریایی، پزشک معمولاً آنتیبیوتیکهایی مانند آموکسیسیلین یا کلاریترومایسین تجویز میکند تا عامل اصلی بیماری را از بین ببرد. در موارد ویروسی، درمان بیشتر حمایتی است و مصرف مسکنها و آنتیهیستامینها برای کاهش علائم توصیه میشود. همچنین، گاهی استفاده از داروهای ضد احتقان برای کاهش تورم و گلودرد مؤثر است. در هر صورت، توصیه میشود قبل از مصرف هرگونه دارو، با پزشک مشورت کنید تا بهترین گزینه درمانی بر اساس علت و شدت بیماری انتخاب شود.
ورم لوزه التهاب دردناکی است که به دلیل عفونتهای ویروسی یا باکتریایی رخ میدهد. این بیماری با علائمی مانند گلودرد شدید، مشکل در بلع، تب، درد گوش و تورم لوزهها همراه است. لوزهها ممکن است قرمز و سفید یا زرد شوند و در صورتی که عفونت شدید باشد، ممکن است راه تنفسی را مسدود کنند. درمان ورم لوزه بسته به علت آن متفاوت است؛ در عفونتهای ویروسی، درمان حمایتی مانند استراحت و مصرف مسکنها مفید است، در حالی که در عفونتهای باکتریایی، آنتیبیوتیکها ضروری خواهند بود. اگر علائم طولانیمدت یا شدید شوند، مشورت با پزشک و در موارد خاص جراحی ممکن است لازم باشد.
عمل لوزه سوم (آدنوئیدکتومی) برای برداشتن آدنوئید بزرگشده در کودکان انجام میشود که باعث تنفس دهانی، خروپف، عفونت گوش مکرر، سینوزیت یا آپنه خواب میشود. جراحی معمولاً سرپایی، تحت بیهوشی عمومی و با ابزارهای آندوسکوپی یا کورت بوده و ۳۰–۴۵ دقیقه طول میکشد. عمل اغلب با تونسیلکتومی ترکیب میشود و کیفیت زندگی کودک را بهبود میبخشد.
علائم لوزه (تونسیلیت یا بزرگ شدن لوزه) شامل درد شدید گلو (بهویژه هنگام بلع)، تورم و قرمزی لوزهها، پوشش سفید یا زرد روی لوزه، تب و لرز، تورم غدد لنفاوی گردن، صدای گرفته یا خشن، خروپف یا تنفس دهانی (در بزرگ شدن)، بوی بد دهان، گوشدرد و خستگی عمومی است. در کودکان، علائم اضافی مانند کاهش اشتها، تحریکپذیری و تنفس دشوار دیده میشود. عفونت باکتریایی (استرپتوکوک) اغلب با تب بالا و بدون سرفه همراه است. تشخیص با معاینه و گاهی کشت گلو انجام میشود.
التهاب لوزه یک وضعیت شایع است که معمولا به دلیل عفونتهای ویروسی یا باکتریایی ایجاد میشود. این بیماری باعث تورم و درد در لوزهها میشود و با علائمی مانند گلودرد شدید، مشکل در بلع، تب و گاهی درد گوش همراه است. در برخی موارد، لوزهها ممکن است قرمز و پوشیده از چرک یا دانههای سفید شوند. التهاب لوزه در بیشتر موارد به خودی خود بهبود مییابد، اما در عفونتهای باکتریایی نیاز به آنتیبیوتیک برای جلوگیری از عوارض است.
درمان ورم لوزه بستگی به علت بروز آن دارد. اگر ورم لوزه ناشی از عفونت ویروسی باشد، درمان شامل استراحت، مصرف مایعات فراوان و استفاده از مسکنهای ملایم مانند پاراستامول برای کاهش درد و تب است. در موارد عفونت باکتریایی، پزشک ممکن است آنتیبیوتیکهایی مانند آموکسیسیلین تجویز کند تا عفونت را درمان کند. همچنین، استفاده از قرصهای مکیدنی گلو و غرغره با آب نمک میتواند به تسکین علائم کمک کند. در برخی موارد که ورم لوزه شدید باشد یا عوارضی مانند انسداد راه تنفسی بهوجود آید، ممکن است نیاز به جراحی و برداشتن لوزهها باشد.
عکس سنگ لوزه (که به آن سنگ لوزهای نیز گفته میشود) برای تشخیص و مشاهده وجود تودههای کوچک در لوزهها گرفته میشود. این سنگها که معمولا از مواد کلسیمی تشکیل شدهاند، میتوانند در فضاهای کوچک لوزهها جمع شوند و علائمی مانند گلودرد، بوی بد دهان و احساس وجود جسم خارجی در گلو ایجاد کنند. سنگ لوزه معمولاً با معاینه بالینی تشخیص داده میشود و در اغلب موارد نیازی به تصویربرداری نیست. تصویربرداری تنها در شرایط خاص و موارد غیرمعمول ممکن است مدنظر قرار گیرد.
برای درمان سنگ لوزه (تونسیلیت) در موارد خفیف، درمان خانگی مانند غرغره آبنمک گرم، مصرف مایعات فراوان و استفاده از اسپری یا قرصهای مکیدنی ضدالتهاب توصیه شده است. برای سنگهای بزرگتر، خارج کردن دستی توسط پزشک با ابزار (تحت بیحسی موضعی) انجام میشود. در موارد مزمن یا عودکننده، جراحی لوزه (تونسیلکتومی) یا لیزر کریپتولیز (کوبیلیشن) برای کاهش حفرههای لوزه توصیه میشود. آنتیبیوتیک فقط در عفونت باکتریایی لازم است.
سن عمل لوزه در کودکان معمولاً از ۳–۴ سالگی به بعد است زیرا قبل از آن سیستم ایمنی کودک در حال تکامل است و لوزهها نقش دفاعی مهمی دارند. بهترین سن ۴–۱۰ سالگی است که کودک همکاری بیشتری دارد و عوارض کمتر است. عمل در سنین پایینتر فقط در موارد شدید (عفونت مکرر ≥۷ بار در سال، آپنه خواب شدید یا آبسه) توصیه میشود. البته سن بهتنهایی معیار تصمیمگیری نیست. تونسیلکتومی در صورت وجود اندیکاسیونهای مشخص میتواند در سنین مختلف انجام شود و تصمیم بر اساس شدت علائم و ارزیابی تخصصی گرفته میشود.
عکس لوزه (تونسیلها) معمولاً لوزههای کامی را در دو طرف عقب گلو نشان میدهد که بهصورت تودههای صورتی یا قرمز با سطح ناهموار هستند. در حالت طبیعی، لوزهها کوچک و همسطح با گلو هستند اما در عفونت یا بزرگ شدن، متورم، قرمز، با پوشش سفید/زرد (چرک) یا نقاط سفید (سنگ لوزه) دیده میشوند. تصاویر پزشکی (آندوسکوپی یا عکس دهان) لوزههای ملتهب را با تورم، قرمزی و گاهی خونریزی نشان میدهند. این تصاویر برای تشخیص تونسیلیت، سنگ لوزه یا بزرگ شدن آدنوئید استفاده میشوند. لوزه سوم در پشت بینی قرار دارد و در عکسهای معمولی دیده نمیشود.