گرفتگی بینی کودکان در شب یکی از مشکلات شایع است که میتواند باعث بیقراری، بدخوابی و حتی اختلال در تغذیه شود. خوشبختانه در بسیاری از موارد، درمانهای ساده و خانگی مؤثر هستند. استفاده از بخور سرد در اتاق خواب کودک به مرطوب شدن مجاری تنفسی و کاهش التهاب کمک میکند. شستوشوی بینی با سرم یا قطره سالین روشی ایمن و توصیهشده از سوی متخصصان اطفال برای خارج کردن ترشحات و باز شدن راه تنفس است. بالا آوردن مختصر سر کودک هنگام خواب، مصرف مایعات کافی و حمام آب ولرم قبل از خواب نیز میتوانند مؤثر باشند. در صورت تداوم گرفتگی، تب، ترشحات چرکی یا اختلال شدید خواب، مراجعه به پزشک ضروری است و از مصرف خودسرانه داروهای ضداحتقان باید پرهیز شود.
کیپ شدن بینی یا گرفتگی بینی کودکان مشکل شایعی است که والدین اغلب با آن مواجه میشوند. اما دلایل مختلفی باعث بروز این حالت در کودکان میشود که در اغلب موارد با درمانهای خانگی مانند بخور، مصرف مایعات، اسپری بینی یا حتی حمام آب گرم قابل کنترل بوده و در مواردی نیاز به درمانهای پزشکی وجود دارد. چنانچه فرزند شما علائمی مانند تورم چشمها، گلودرد، تب، ترشحات غیرطبیعی تجربه میکند بهتر است هر چه سریعتر با یک پزشک اطفال در این باره مشورت کنید.
نقشه مغزی کودکان یا نقشهبرداری مغز (QEEG) روشی غیرتهاجمی است که برای بررسی الگوی فعالیت الکتریکی مغز کودک استفاده میشود. نقشه مغزی به پزشکان کمک میکند تا عملکرد نواحی مختلف مغز را بهتر درک کنند و در تشخیص یا پایش برخی اختلالات رشدی و عصبی مانند اختلال بیشفعالی و کمتوجهی (ADHD)، اوتیسم و اختلال خواب نقش مکمل دارد. این روش دردناک نیست، اشعه ندارد و برای کودکان ایمن محسوب میشود. مهم است بدانیم نقشه مغزی بهتنهایی تشخیص قطعی نمیدهد و باید در کنار ارزیابی بالینی، مصاحبه تخصصی و تستهای روانشناختی تفسیر شود. استفاده صحیح از آن میتواند به انتخاب درمان مناسب و هدفمند کمک کند.
علت تب در کودکان بدون علائم سرماخوردگی اغلب عفونتهای باکتریایی (مانند عفونت ادراری، پنومونی پنهان یا مننژیت)، عفونتهای ویروسی غیرتنفسی (روزئولا، هپاتیت)، بیماریهای التهابی (آرتریت juvenile یا بیماری کاوازاکی)، واکنش به واکسن، یا گرمازدگی است. در نوزادان زیر ۳ ماه، تب جدی و نیاز به بررسی فوری دارد. علل نادر شامل تومور یا بیماریهای خودایمنی است. تشخیص با آزمایش خون، ادرار، کشت و تصویربرداری انجام میشود. درمان علت اصلی (آنتیبیوتیک یا حمایتی) ضروری است و تببر (استامینوفن/ایبوپروفن) برای کنترل تب استفاده میشود. تب بالای ۳۸ درجه بدون علامت نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
عفونت چشم کودکان در اثر سرماخوردگی اغلب به شکل ورم ملتحمه ویروسی (کنژنکتیویت) رخ میدهد که ویروسهای تنفسی مانند آدنوویروس علت اصلی آن هستند. علائم شامل قرمزی چشم، آبریزش و ترشح شفاف یا چرکی، خارش یا سوزش، تورم پلک، حساسیت به نور، و گاهی تب یا علائم سرماخوردگی است. این عفونت بسیار مسری بوده و از طریق تماس مستقیم یا دست آلوده منتقل میشود. در موارد باکتریایی ثانویه، ترشح زرد/سبز دیده میشود. درمان حمایتی شامل شستشوی چشم با سرم، کمپرس سرد، و قطرههای اشک مصنوعی است. آنتیبیوتیک فقط در عفونت باکتریایی لازم است. پیشگیری با شستشوی دست و جداسازی کودک بیمار ضروری است. معمولاً خودبهخود بهبود مییابد، اما اگر شدید باشد به پزشک مراجعه کنید.
سرماخوردگی در کودکان یکی از شایعترین بیماریهای ویروسی است که اغلب توسط راینوویروس یا ویروسهای تنفسی ایجاد میشود و سالانه چندین بار رخ میدهد. علائم شامل آبریزش بینی، گرفتگی بینی، سرفه، تب خفیف، گلودرد، خستگی و کاهش اشتها است که معمولاً ۷–۱۰ روز طول میکشد. در نوزادان و کودکان زیر ۲ سال، علائم شدیدتر و خطر عوارض مانند عفونت گوش یا برونشیت بیشتر است. درمان حمایتی شامل استراحت، مایعات فراوان، شستشوی بینی با سرم، قطرههای ضداحتقان (با احتیاط) و مسکنهای مناسب سن (استامینوفن یا ایبوپروفن) است. آنتیبیوتیک بیاثر است مگر عفونت باکتریایی ثانویه رخ دهد. پیشگیری با شستشوی دست، واکسیناسیون آنفلوآنزا و دوری از افراد بیمار امکانپذیر است.
جلوگیری از تشنج در کودکان شامل کنترل تب، رعایت رژیم غذایی سالم، خواب منظم و مدیریت استرس است. داروهای ضدتشنج تحت نظر پزشک، مراقبت در برابر عفونتهای مغزی و استفاده از وسایل ایمنی (مانند ضربهگیر) ضروری است. آموزش کمکهای اولیه و ایجاد محیط امن نیز کمککننده است. در صورت وقوع علائم غیرعادی مانند تب بالا، مراجعه فوری به پزشک لازم است.
هموکروماتوز در کودکان اختلالی است که طی آن بدن آهن بیشازحد جذب و در اندامهایی مانند کبد، قلب و پانکراس ذخیره میکند. این بیماری میتواند ارثی، ناشی از جهش ژن HFE، یا ثانویه در اثر بیماریهایی مثل تالاسمی و تزریق خون مکرر باشد. علائم اولیه شامل خستگی، درد مفاصل، مشکلات کبدی و تغییر رنگ پوست هستند. تشخیص با آزمایش خون، تست ژنتیک و گاهی MRI یا بیوپسی کبد انجام میشود. درمان بسته به نوع بیماری شامل خونگیری منظم، داروهای دفعکننده آهن و اصلاح رژیم غذایی است. تشخیص زودهنگام و مراقبت مداوم از عوارض جدی مانند سیروز کبدی و دیابت پیشگیری میکند.
دانههای قرمز روی پوست کودک معمولاً به برجستگیها یا لکههای قرمز گفته میشود که ممکن است با خارش، تب یا بیعلامت دیده شوند. علتها میتواند ساده باشد؛ مثل عرقسوز شدن، تحریک پوست با لباس یا شوینده، یا گزش حشرات. گاهی هم بخشی از یک عفونت ویروسی دوران کودکی است و بعد از چند روز تب ظاهر میشود. ظاهر دانهها (صاف یا برجسته، تاولی یا پوستهدار) و علائم همراه مثل تب، بیحالی یا درد، در تشخیص علت نقش کلیدی دارد.
اگزما نوزاد یک التهاب پوستی مزمن است که باعث خشکی، قرمزی و خارش پوست میشود. مراقبت درست و مرطوب نگه داشتن پوست، مهمترین قدم برای کنترل علائم آن است.
تاول های پوستی در کودکان میتوانند به دلایل مختلفی مانند عفونتهای ویروسی (مانند آبلهمرغان)، عفونتهای باکتریایی (مانند زردزخم)، حساسیتهای تماسی یا بیماریهای خودایمنی رخ دهند.
دفع پروتئین در کودکان میتواند نشانهای از مشکلات کلیوی یا بیماریهای دیگر باشد. این وضعیت ممکن است موقتی و ناشی از عفونت یا استرس باشد یا به بیماریهای جدیتری مانند سندرم نفروتیک منجر شود. علائم دفع پروتئین شامل ورم، خستگی و تغییرات در ادرار است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب برای جلوگیری از آسیب بیشتر به کلیهها و سایر ارگانها ضروری است.