در درمان زخم پای دیابتی انتخاب پماد مناسب باید همراه با مراقبتهای تخصصی پزشکی انجام شود و مصرف آن فقط با نظر پزشک صورت گیرد. از پمادهایی که در مراقبت موضعی زخمها کاربرد دارند، پمادهای حاوی نقره مانند سیلور سولفادیازین شناختهشدهاند که با خاصیت ضدباکتریایی قوی میتوانند از عفونت جلوگیری کرده و به بهبود زخم کمک کنند. همچنین برخی ترکیبات تخصصی مانند Becaplermin (Regranex) که یک ژل رشد فاکتور خروجی پلاکت است، در کنار مراقبتهای استاندارد زخم میتوانند روند بهبودی را تسریع کنند. در موارد خاص، پمادهای ضدقارچ یا آنتیبیوتیک موضعی نیز بسته به وضعیت زخم تجویز میشوند، اما استفاده خودسرانه آنها توصیه نمیشود و باید تحت نظارت پزشک باشد تا از عفونت، مقاومت دارویی و عوارض جدی جلوگیری گردد.
برای گرفتگی بینی کودکان، شربتهای طبیعی یا دارویی که به تسکین علائم کمک میکنند، معمولاً توصیه میشوند. یکی از گزینههای ایمن و مؤثر برای کودکان، شربتهای حاوی عصاره گیاهان مانند اکالیپتوس یا بابونه هستند که میتوانند به راحتی مخاط بینی را رقیق کرده و گرفتگی را کاهش دهند. همچنین، شربتهای سالین (محلول نمکی) برای شستشوی بینی و کاهش انسداد مفید هستند. در برخی موارد، شربتهای حاوی دکسترومتورفان برای کاهش سرفههای همراه با گرفتگی بینی نیز تجویز میشود. قبل از استفاده از هر نوع شربت دارویی، مشاوره با پزشک ضروری است تا از ایمنی آن برای کودک اطمینان حاصل شود.
اسپری بینی برای لوزه سوم (آدنوئید) در کودکان برای کاهش التهاب، تورم و علائم مانند تنفس دهانی، خروپف و عفونت گوش استفاده میشود. اسپریهای کورتیکواستروئیدی مانند بودزونید، فلوتیکازون یا مومتازون شایعترین گزینهها هستند و با کاهش اندازه آدنوئید، علائم را تا ۵۰–۷۰٪ بهبود میبخشند. این اسپریها ایمن و مؤثرند، اما حداقل ۴–۸ هفته مصرف مداوم لازم است. در موارد عفونت باکتریایی، اسپریهای آنتیبیوتیک موضعی یا همراه با آنتیبیوتیک خوراکی تجویز میشود. مطالعات نشان میدهند اسپریهای استروئیدی در ۶۰٪ کودکان نیاز به جراحی را به تأخیر میاندازند یا حذف میکنند. مصرف حتماً با تجویز پزشک باشد تا عوارض مانند خونریزی بینی کنترل شود.
آموکسیکلاو (آموکسیسیلین + کلاولانیک اسید) یکی از بهترین آنتیبیوتیکها برای درمان عفونت لوزه (تونسیلیت) باکتریایی، بهویژه ناشی از استرپتوکوک گروه A است. این دارو با مهار دیواره سلولی باکتریها عمل کرده و به دلیل وجود کلاولانیک اسید، در برابر باکتریهای مقاوم به پنیسیلین مؤثرتر است. دوز معمول در بزرگسالان ۶۲۵ میلیگرم هر ۸ ساعت یا ۱۰۰۰ میلیگرم هر ۱۲ ساعت به مدت ۱۰ روز است. در کودکان، دوز بر اساس وزن (۴۵ میلیگرم/کیلو/روز) تنظیم میشود. عوارض شایع شامل اسهال، تهوع و راش پوستی است. مصرف کامل دوره ضروری است.
قویترین آنتی بیوتیک برای عفونت لوزه (تونسیلیت) به علت بیماری (معمولاً باکتری استرپتوکوک گروه A) و حساسیت آن بستگی دارد. در عفونتهای باکتریایی، پنیسیلین (آموکسیسیلین یا پنیسیلین V) خط اول و مؤثرترین است (۹۰٪ بهبود). در موارد مقاومت یا آلرژی، سفالکسین، آزیترومایسین یا کلاریترومایسین تجویز میشود. کلیندامایسین یا وانکومایسین برای موارد مقاوم شدید (نادر) استفاده میشود. آنتیبیوتیکها فقط برای عفونت باکتریایی مؤثرند؛ عفونت ویروسی نیاز به درمان حمایتی دارد. مصرف خودسرانه خطر مقاومت ایجاد میکند. حتماً با پزشک مشورت کنید.
شربت نئوتادین برای سرماخوردگی کودکان (دسلوراتادین) یک آنتیهیستامین نسل دوم است که برای کاهش علائم آلرژیک مانند آبریزش بینی، عطسه، خارش و گرفتگی بینی در سرماخوردگی کودکان بالای ۶ ماه استفاده میشود. این شربت التهاب ناشی از هیستامین را کم کرده و علائم را تسکین میدهد، اما ویروس سرماخوردگی را درمان نمیکند. دوز معمول: کودکان ۶–۱۱ ماه ۲ میلیلیتر، ۱–۵ سال ۲.۵ میلیلیتر، ۶–۱۱ سال ۵ میلیلیتر روزانه یکبار است. عوارض نادر شامل خوابآلودگی خفیف، سردرد یا خشکی دهان است. نئوتادین ایمنتر از آنتیهیستامینهای نسل اول است و خوابآلودگی کمتری دارد. مصرف با نظر پزشک و همراه درمان حمایتی (مایعات، استراحت) توصیه میشود.
شربت های سرماخوردگی کودکان ویروس را درمان نمیکنند، اما علائم را کاهش میدهند. بهترین گزینهها شامل شربتهای ضداحتقان (فنیلافرین یا سودوافدرین برای گرفتگی بینی، فقط بالای ۴ سال)، آنتیهیستامین (دیفنهیدرامین یا ستیریزین برای آبریزش)، ضدسرفه (دکسترومتورفان برای سرفه خشک، بالای ۴ سال) و مسکن/تببر (استامینوفن یا ایبوپروفن) هستند. ترکیبات چندعاملی مانند دیفنهیدرامین + فنیلافرین یا کلداستاپ رایجاند. در کودکان زیر ۶ سال، بسیاری شربتها ممنوع بوده یا با احتیاط (به دلیل خطر عوارض تنفسی) باید مصرف شوند. درمان اصلی حمایتی (مایعات، استراحت، شستشوی بینی) است. مصرف حتماً با تجویز پزشک و دوز دقیق بر اساس وزن و سن باشد.
قرص ویتاگنوس (عصاره میوه پنجانگشت یا Vitex agnus-castus) یک مکمل گیاهی است که برای کاهش علائم یائسگی مانند گرگرفتگی، تعریق شبانه، اختلالات خواب و تغییرات خلقی استفاده میشود. این قرص با تنظیم هورمون پرولاکتین و تأثیر بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز، تعادل هورمونی را بهبود میبخشد. مطالعات نشان میدهند ویتاگنوس در کاهش شدت گرگرفتگی تا ۵۰٪ مؤثر است و عوارض جانبی کمی (مانند تهوع خفیف) دارد. دوز معمول ۲۰–۴۰ میلیگرم عصاره روزانه است و حداقل ۴–۸ هفته مصرف برای اثرگذاری لازم است. ویتاگنوس جایگزین هورمونتراپی نیست، اما برای زنان با علائم خفیف گزینهای طبیعی است. مصرف با نظر پزشک توصیه میشود.
بهترین دارو برای گرگرفتگی یائسگی هورمونتراپی جایگزین (HRT) با استروژن (بهتنهایی یا همراه پروژسترون) است که در بیشتر زنان علائم را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد. گزینههای غیرهورمونی شامل پاروکستین (۷.۵ میلیگرم، SSRI تأییدشده FDA)، گاباپنتین، فکسوفنادین یا کلونیدین هستند که برای زنان با منع HRT مناسباند. مکملهای گیاهی مانند بلک کوهوش یا فیتواستروژنها (سویا) اثر خفیفتری دارند. انتخاب دارو به سن، سابقه پزشکی (ریسک سرطان پستان/لخته) و شدت علائم بستگی دارد. HRT مؤثرترین است، اما ریسکهای آن باید توسط پزشک ارزیابی شود.
در یائسگی، کاهش استروژن اغلب باعث افزایش وزن (بهویژه چربی شکمی) میشود، اما هیچ "قرص یائسگی لاغری" اختصاصی و تأییدشدهای وجود ندارد. هورمونتراپی (HRT) میتواند به توزیع بهتر چربی و کنترل وزن کمک کند، اما مستقیماً لاغرکننده نیست و عوارضی مانند افزایش وزن دارد. مکملهای گیاهی مانند فیتواستروژنها (سویا، بذر کتان) یا بلک کوهوش علائم را کاهش میدهند و ممکن است وزن را تثبیت کنند. داروهای لاغری مانند اورلیستات یا فنترمین فقط با تجویز پزشک برای چاقی شدید استفاده میشوند. بهترین رویکرد رژیم کمکالری، ورزش منظم و مکملهای ویتامین D/B برای کنترل وزن است.
ویتامینهای مفید برای سرگیجه شامل ویتامین B12، ویتامین D، ویتامین B6 و منیزیم هستند که به بهبود عملکرد عصبی و تعادل بدن کمک میکنند. کمبود این ویتامینها میتواند باعث سرگیجه شود. ویتامینهای مفید برای سرگیجه شامل ویتامین D (کاهش سرگیجه وضعیتی BPPV با بهبود تعادل کلسیم)، ویتامین B6 (کاهش تهوع و سرگیجه میگرنی یا منیر)، ویتامین B12 (در کمبود آن، سرگیجه عصبی رخ میدهد)، و ویتامین E (آنتیاکسیدان برای بهبود گردش خون گوش داخلی) هستند. منیزیم (معدنی اما اغلب با ویتامینها همراه) برای سرگیجه ناشی از میگرن یا منیر مؤثر است. مطالعات نشان میدهند مکمل ویتامین D (۱۰۰۰–۲۰۰۰ IU روزانه) و B6 (۵۰–۱۰۰ میلیگرم) در بیشتر بیماران سرگیجه را کاهش میدهد. مصرف با نظر پزشک و آزمایش خون برای جلوگیری از مسمومیت ضروری است.
بهترین قرص برای درمان سرگیجه بسته به علت، شامل بتاهیستین، سیناریزین، دیمنهیدرینات و مکملهای B12 است. مصرف دارو باید تحت نظر پزشک باشد تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود. بهترین قرص برای درمان سرگیجه به علت آن بستگی دارد. در سرگیجه وضعیتی خوشخیم (BPPV)، معمولاً نیازی به قرص نیست و مانورهای جابهجایی مؤثرترند، اما بتاهیستین برای کاهش حملات توصیه میشود. در میگرن دهلیزی، تریپتانها (سوماتریپتان) یا پروپرانولول بهترین گزینهاند. برای بیماری منیر، بتاهیستین و دیورتیک (هیدروکلروتیازید) استاندارد است. در موارد حاد، دیمنهیدرینات یا مکليزين (آنتیهیستامین) برای تسکین فوری و دیازپام (بنزودیازپین) برای اضطراب شدید استفاده میشود. مطالعات بتاهیستین را در سرگیجههای وستیبولار محیطی برتر میدانند، اما در سرگیجه مرکزی (سکته) درمان علت اصلی اولویت دارد. مصرف هر قرص باید تحت نظر پزشک باشد.