VAAFT (Video-Assisted Anal Fistula Treatment) یک روش آندوسکوپیک پیشرفته و کمتهاجمی برای درمان فیستول مقعدی و فیستول مویی پیچیده است. در این روش، جراح با استفاده از فیستولوسکوپ (دوربین بسیار نازک) داخل مسیر فیستول را مشاهده، تمام شاخهها و کیسههای عفونی را شناسایی، تخلیه و با برس مخصوص تمیز میکند و در نهایت دهانه داخلی فیستول را با بخیه یا استاپلر میبندد. مزایا: بدون برش بزرگ، حفظ عضله اسفنکتر (حفظ کنترل مدفوع)، درد بسیار کم، بهبودی در ۱–۳ هفته، بازگشت به کار در چند روز، نرخ عود زیر ۱۵٪. مناسب برای فیستولهای پیچیده، عودکرده و بیماران نگران آسیب اسفنکتر. VAAFT در ایران در مراکز تخصصی کولورکتال انجام میشود و جایگزین بسیار مؤثری برای جراحی باز سنتی است.
فیستول یک مجرای غیرطبیعی بین کانال مقعد و پوست است، در حالی که کیست مویی یک کیسه پر از مو و چرک در زیر پوست بالای خط باسن است. درمان هر دو جراحی است، اما در کیست بدون عفونت میتوان از روشهای سادهتر (تخلیه + لیزر) و در فیستول معمولاً نیاز به جراحی گستردهتر یا لیزر بسته است. شناخت تفاوت علائم و محل بروز آنها برای تشخیص و درمان به موقع حیاتی است.
احتمال بازگشت فیستول مویی پس از عمل وجود دارد، اما این احتمال به عوامل مختلفی بستگی دارد. یکی از مهمترین دلایل عود فیستول، عدم تخلیه کامل عفونت یا برداشتن تمامی مسیرهای فیستول در طی عمل است. همچنین، رعایت نکردن مراقبتهای پس از جراحی مانند بهداشت نامناسب ناحیه، نشستن طولانیمدت یا عدم اصلاح موهای ناحیه مورد نظر میتواند باعث تحریک و عود مجدد بیماری شود. در برخی موارد، فرد ممکن است مستعد ابتلا به فیستول مجدد باشد، بهویژه اگر سابقه خانوادگی یا مشکلات پوستی مانند عرق زیاد وجود داشته باشد. با این حال، در صورت رعایت مراقبتهای لازم و انتخاب روش جراحی مناسب، احتمال بازگشت فیستول بهطور چشمگیری کاهش مییابد.
درمان فیستول مویی معمولاً با جراحی انجام میشود تا مجرای عفونی بهطور کامل تخلیه و ترمیم شود. روشهای اصلی شامل جراحی باز (بهبودی طولانی ۲–۶ ماه)، جراحی بسته با فلپ (بهبودی ۲–۴ هفته)، لیزر بسته (بازگشت سریع به کار) و EPSiT آندوسکوپی است. درمانهای غیرجراحی (آنتیبیوتیک یا تخلیه ساده) فقط موقت بوده و احتمال عود بیشتری دارد. انتخاب روش مناسب با معاینه جراح کولورکتال و بررسی شدت بیماری انجام میشود.
علائم فیستول مویی اغلب به صورت درد، تورم و قرمزی در ناحیه پایین کمر یا بالای خط باسن دیده میشود. در بسیاری از موارد، از محل درگیر ترشح چرک یا خون خارج میشود و ممکن است بوی ناخوشایندی نیز احساس شود. احساس سوزش، خارش و حساسیت به لمس از نشانههای شایع است، بهویژه هنگام نشستن طولانیمدت یا پوشیدن لباسهای تنگ. در موارد پیشرفتهتر ممکن است تب خفیف یا آبسه دردناک نیز ایجاد شود که نیاز به تخلیه فوری دارد.
عمل فیستول با لیزر یکی از روشهای نوین و کمتهاجمی درمان این عارضه است که با هدف حذف مسیر فیستول بدون آسیب گسترده به بافتهای سالم انجام میشود. در این روش، جراح با استفاده از فیبر لیزری نازک وارد کانال فیستول میشود و با تابش حرارت کنترلشده، دیواره داخلی آن را میسوزاند و مسدود میکند. این تکنیک معمولا بدون نیاز به برش وسیع یا بخیه انجام میشود، در نتیجه درد، خونریزی و احتمال عفونت به شکل چشمگیری کاهش مییابد. از مزایای اصلی آن میتوان به بهبودی سریعتر، دوره نقاهت کوتاه، و بازگشت سریع به فعالیتهای روزمره اشاره کرد. عمل فیستول با لیزر بهویژه برای افرادی که به دنبال درمان مؤثر با حداقل عارضه هستند، گزینهای ایمن و کارآمد محسوب میشود.
درمان زخم فیستول بعد از عمل، بخش حیاتی از روند بهبودی است و نیاز به مراقبت دقیق روزانه دارد. محل زخم باید روزانه چند بار با آب گرم یا محلولهای ضدعفونی ملایم شستوشو داده شود. استفاده از پد یا گاز استریل تمیز برای خشک نگه داشتن ناحیه و تعویض منظم آن بسیار مهم است. پزشک ممکن است پماد آنتیبیوتیک یا ترمیمکننده تجویز کند که باید طبق دستور روی زخم زده شود. همچنین توصیه میشود از نشستن طولانیمدت و فعالیتهای فشاری خودداری کنید و رژیم غذایی سرشار از فیبر برای جلوگیری از یبوست داشته باشید. با رعایت این مراقبتها، زخم معمولا طی چند هفته بهتدریج ترمیم شده و خطر عفونت یا بازگشت فیستول به حداقل میرسد.
دوران نقاهت پس از عمل فیستول مقعدی، مرحلهای مهم برای بهبود کامل و پیشگیری از عود بیماری است. در این دوران معمولاً بیمار طی چند روز تا چند هفته باید از فعالیتهای سنگین پرهیز کند و به توصیههای پزشک مانند شستوشوی روزانه ناحیه با آب گرم، خشک نگه داشتن محل زخم و استفاده منظم از داروهای تجویزی پایبند باشد. در روزهای ابتدایی ممکن است درد یا ترشح خفیف طبیعی باشد، اما رعایت بهداشت دقیق و تغذیه مناسب به روند ترمیم کمک زیادی میکند. مصرف غذاهای پرفیبر، نوشیدن آب کافی و اجتناب از یبوست از نکات کلیدی در این دوره است. با مراقبت صحیح و پیگیری پزشکی، اغلب بیماران در مدت کوتاهی بهبود یافته و میتوانند بدون عارضه به زندگی عادی بازگردند.
فیستول مویی یا فیستول پیلونیدال (Pilonidal Fistula) نوعی عارضه التهابی و چرکی است که معمولا در ناحیه پایین کمر، نزدیک استخوان دنبالچه (بالای خط باسن) ایجاد میشود. این بیماری زمانی رخ میدهد که یک یا چند مو به داخل پوست نفوذ کرده و در زیر آن گیر بیفتند؛ در نتیجه بدن آن را بهعنوان جسم خارجی شناسایی کرده و واکنش التهابی نشان میدهد. این التهاب به مرور باعث تشکیل کیست و تونلهای باریک چرکی (فیستول) در زیر پوست میشود. علائم فیستول مویی شامل درد، تورم، قرمزی، ترشح چرک یا خون و در برخی موارد بوی ناخوشایند از ناحیه درگیر است. عواملی مانند نشستن طولانیمدت، تعریق زیاد، رشد موی ضخیم در ناحیه دنبالچه و سابقه خانوادگی میتوانند احتمال ابتلا را افزایش دهند. درمان قطعی معمولا با عمل جراحی برای تخلیه عفونت و برداشتن مسیر فیستول انجام میشود.
جراحی سنگ کیسه صفرا روشی موثر برای درمان سنگهای صفراوی است که باعث درد، التهاب یا انسداد مجاری صفراوی میشوند. این عمل معمولاً با روش لاپاراسکوپی انجام شده و به بهبودی سریعتر و کاهش عوارض کمک میکند. با توجه به تنوع روشهای جراحی و تفاوت شرایط بدنی افراد، تصمیمگیری باید تحت نظر پزشک متخصص انجام شود.
عوارض ساکشن غبغب طیفی از مشکلات شایع تا نادر را شامل میشوند. بیشترین موارد گزارششده شامل ورم، کبودی، درد خفیف و بیحسی موقت پوست هستند که معمولا طی چند هفته برطرف میشوند. در کنار اینها، عفونت، هماتوم، خارش یا جای زخم ظریف نیز ممکن است رخ دهد. عوارض جدیتر مثل آسیب به اعصاب، خونریزی یا کج شدن لب نادر هستند اما اهمیت زیاد و نیاز به پیگیری پزشکی دارند. بیشتر این مشکلات موقتی بوده و با مراقبت صحیح بهبود مییابند.
عمل جراحی تیروئید (تیروئیدکتومی) یکی از روشهای اصلی درمان بیماریهای غده تیروئید مانند گواتر، ندولهای مشکوک، پرکاری تیروئید و سرطان تیروئید است. این جراحی میتواند بهصورت جزئی یا کامل انجام شود و معمولاً تحت بیهوشی عمومی صورت میگیرد. مدت زمان عمل بین ۱ تا ۳ ساعت است و دوران نقاهت آن حدود ۲ تا ۴ هفته طول میکشد. مراقبتهای پس از جراحی شامل استراحت، پرهیز از فعالیتهای سنگین، رعایت رژیم غذایی سبک و مصرف داروهای هورمونی در صورت نیاز است. آگاهی از عوارض احتمالی مانند تغییر صدا یا کاهش کلسیم و پیگیری منظم پزشکی برای موفقیت درمان ضروری است.